Moet je reisje naar de Champions League finale aannemen als relatiegeschenk van een bedrijf dat meedingt naar een contract waar jij over moet beslissen? Wat doe je straks met al die enorme kerstpakketten die je thuis bezorgd krijgt van mensen die een vergunning hebben aangevraagd bij jouw afdeling? En blijf je stil als je partner heeft gelogen over zijn diploma’s als jij in de selectiecommissie zit? Het zijn enkele van de vragen waar de deelnemers aan de corruptie-awareness sessie van Projekta zich over bogen. De sessie werd georganiseerd in het kader van de Internationale Anti-corruptiedag op 9 december, en was onderdeel van Democratiemaand 2020.
Familie
De sessie was een combinatie van theorie, over definitie en vormen van corruptie, en interactieve quizzen en discussies aan de hand van cases. Bij de ‘Boter op je Kop’ quiz konden deelnemers nagaan in hoe verre hun eigen handelen in dagelijkse situaties neigt naar corruptie. Benoemingen als familielid accepteren, gunsten vragen aan familieleden werkzaam bij dienstverlenende overheidsinstanties zijn enkele cases aan de hand waarvan de deelnemers konden toetsen of hun handelen in dagelijkse situaties corruptiegevoelig is.
Tijdens een korte presentatie werd vervolgens stilgestaan bij de definitie van corruptie en werden diverse vormen van corruptie nader bekeken, van vriendjespolitiek en nepotisme tot fraude en omkoping. Er werd ook stilgestaan bij belangenverstrengeling, en bij ‘state capture’ – als de centrale functies van de Staat worden ontmanteld, bijvoorbeeld door een persoon of partij die wetgeving kan laten maken die zijn belang voorop stelt.
Corruptie is norm
De sessie werd afgesloten met een serie van ‘Corrupte Corry’s’, een serie cases bedacht door Projekta. ‘Elke gelijkenis met bestaande personen en gebeurtenissen is geheel toevallig’ gaf de facilitator aan, met een overduidelijke knipoog. De deelnemers konden met elkaar nagaan of de handelingen van Corry corrupt waren of ernaar neigden, en zo ja, welke vorm van corruptie aan de orde was.
De case van de directeur van een ministerie die zijn/haar kinderen en hun vrienden, ook na werktijd door de chauffeur laat halen en die het overwerk vervolgens boekt op kosten van de Staat, is slechts één voorbeeld van een case die voor veel discussie zorgde.
De discussies maakten duidelijk dat velen dagelijks geconfronteerd raken met wat in feite corruptieve handelingen zijn, maar dat die als norm zijn geaccepteerd. Velen zijn dus niet in staat om corruptierisico’s te herkennen in hun eigen omgeving of hun eigen werk en handelen.
Deelnemers hebben de sessie als eye-opener ervaren, en hebben aangegeven dat soortgelijke sessies ook nuttig zijn voor o.a. jongeren en overheidsfunctionarissen. Projekta vertelde dat zij al sinds 2009 verschillende sessies organiseerde, ook voor bijvoorbeeld politieke partijen.
Helaas is de belangstelling nooit erg groot geweest- niet alleen bij de politieke partijen, maar ook bij het publiek. Velen denken wellicht te weten wat corruptie is, maar uit de sessie bleek weer eens dat dit bij lange na niet het geval is.
