Kwikvervuiling heeft onomkeerbaar schadelijk effect op veilige voedselvoorziening

Op maandag 7 juni was het World Food Safety Day (Wereld Voedselveiligheid Dag). Op deze dag wordt er aandacht gevraagd voor het voorkomen, ontdekken en managen van door voedsel overgedragen risico’s, om te kunnen bijdragen aan voedselzekerheid, menselijke gezondheid, economische welvaart, landbouw, markttoegang, toerisme en duurzame ontwikkeling. Het thema voor 2021 is ‘Veilig Voedsel vandaag voor Gezondheid Morgen’.

Eind maart heeft Projekta in haar schaduwrapport voor de Universal Periodic Review (UPR) de situatie met betrekking tot mensenrechten en giftige afvalstoffen aangekaart en aanbevelingen gedaan om het gebruik van kwik uit te bannen. Het proces van de ontwikkeling en implementatie van wet- en regelgeving gerelateerd aan de Milieu Raamwet en de geratificeerde Minamata Conventie moet versneld worden. 

Projekta rapporteert ook over de gezondheidsrisico’s voor de Inheemse en tribale gemeenschappen in het binnenland door kwikvervuiling en doet aanbevelingen om een gezonde leefomgeving en gezondheidszorg voor hen te garanderen.

Veilige voedselvoorziening in gevaar

Met 93 procent bos, mag Suriname zich het groenste land ter wereld noemen. Maar wat hebben wij hieraan als we geen zorg dragen voor onze waardevolle natuur? De manier waarop momenteel nog voornamelijk aan mijnbouw gedaan wordt, heeft onomkeerbare schadelijke effecten voor de gezondheid van mensen en het milieu. Kwik heeft een vernietigende werking op ecosystemen. Rivieren raken vervuild, waterplanten en -dieren vergiftigd. Waar Inheemse en tribale volken sinds jaar en dag afhankelijk zijn voor hun eiwitconsumptie van onder andere vis uit de rivieren, is deze voedingsbron hen door kwikvervuiling ontnomen. Veilige voeding is voor hen niet langer gegarandeerd.

Dit is onacceptabel, te meer nog omdat opeenvolgende overheden commerciële bedrijven in staat hebben gesteld om natuurlijke rijkdommen uit het binnenland weg te nemen en er grof geld aan te verdienen, maar gefaald hebben de gemeenschappen te voorzien van voldoende toegang tot kwalitatieve gezondheidzorg.

Verschillende wetenschappelijke onderzoeken laten verhoogde concentraties kwik zien in het haar en bloed van Inheemsen en Marrons die langs rivieren wonen in gebieden waar aan mijnbouw gedaan wordt. Deze verhoogde concentraties hebben een negatief effect op de zwangerschap; bovengemiddeld veel vrouwen bevallen vroegtijdig (met premature baby’s tot gevolg). De onderzoekers stellen dat lokale vis zeer waarschijnlijk de bron van hun blootstelling aan kwik. De kwikniveaus in het haar zijn vergelijkbaar met die van vrouwen uit longitudinale studies gedaan in andere landen, waarbij er neurologische stoornissen zijn geconstateerd bij kinderen die voor en na hun geboorte blootgesteld zijn aan kwik.   

Multi-sectoraal beleid om kwik uit te bannen en de binnenlandbewoners te beschermen is essentieel. Daarnaast zijn cultuurgevoelige informatievoorziening en alternatieve voeding zeer belangrijk. Gelukkig worden er door ngo’s projecten gedaan die als voorbeeld kunnen dienen om voort te zetten en op te schalen. Een voorbeeld hiervan is het viskweek project van stichting Mulokot, waarbij de bewoners van Kawemhakan verzekerd worden van een veilige voedselvoorziening.

Universal Periodic Review

De UPR is het rapportagesysteem waarmee de Human Rights Council (HRC) van de Verenigde Naties (VN), de stand van zaken van mensenrechten van alle 193 VN-lidlanden beoordeelt. De lidstaten rapporteren over hun vorderingen voor het verbeteren van de beleving van alle mensenrechten in hun land. Suriname rapporteert tijdens de 39^e Working Group sessie in november 2021. Bij deze derde review voor Suriname wordt de periode mei 2016 – maart 2021 onder de loep genomen.

Tijdens de vorige UPR in 2016 ontving Suriname 171 aanbevelingen van andere landen. De Staat Suriname ondersteunde een ruime meerderheid van deze aanbevelingen: zij zou die uitvoeren. Projekta concludeert in haar schaduwrapportage dat er sinds 2016 op sommige vlakken wel enige verbetering is opgetreden, maar helaas veel te weinig.

Projekta rapporteert ook over mensenrechtenschendingen met betrekking tot vrijheid van meningsuiting, persvrijheid, kinderbescherming, financiële hulp voor kwetsbare kinderen (in tehuizen), mensen met een beperking en het uitblijven van een nationaal Mensenrechteninstituut.-

Gezondheidszorg voor iedereen, overal

Op 7 april was het Wereldgezondheidsdag, welke jaarlijks door de Wereldgezondheidsorganisatie (World Health Organization, WHO) gehouden wordt. Tevens werd op deze dag het 70-jarig bestaan van de organisatie herdacht. In Suriname organiseerde de regionale gezondheidsorganisatie Pan American Health Organization (PAHO) op vrijdag 6 april een nationaal debat.

Sharda Ganga, directeur van Projekta, hield een inleiding, waarbij zij de nadruk legde op het universele recht op gezondheidszorg, voor iedereen, overal. Gelijke toegang is gebaseerd op het principe van solidariteit en het uitbannen van ongelijke toegang moet onze prioriteit hebben.

De problemen met het gebrek aan transparantie en accountability zijn ook in de gezondheidszorg groot. Ganga vroeg aandacht vroeg voor de driedubbele rol van civil society: zij zijn zowel dienstverleners, als pleitbezorgers (advocates) voor rechtvaardig beleid en wetgeving, als een watch dog. In deze laatste rol ligt voor civil society organisaties de taak om de regering, maar ook bijvoorbeeld ziekenhuizen en verzekeringsmaatschappijen te controlen op de uitvoering van hun taken en verantwoordelijkheden.

Kort samengevat is een participatieve benadering is hetgeen we dringend nodig hebben, waarbij structurele dialoog en investeringen in civil society om haar driedubbele rol te kunnen uitvoeren van essentieel belang zijn.

Lees de gehele inleiding (in het Engels) hieronder.

Universal Health Coverage, everyone, everywhere

World health day dialogue- PAHO-Suriname, 6 april 2018, Ballroom Torarica

Here is an almost universal truth: when you are healthy, you don’t think about health care. It is when you loose the battle against a tiny mosquito and suddenly find yourself fighting for your life in a broken down hospital bed, and have to deal with toilets with no running water, that you realize: thank god I just started a job that covers my insurance. That was almost 20 years ago, and the first time I realized not just the importance of health coverage, but also how health care is the most important indicator of inequality.

Because after 3 days of utter misery in the third class ward, I was moved, by the grace of friends, to the second class- which was pure heaven in comparison. I felt a bit guilty that I was so happy to leave my fellow 3^rd class patients behind, and embarrassed at how easily I forgot that one aspect that underlies the idea and the practice of universal health care: solidarity.

Last year I was again confronted with how unjust access to health care is- when a close relative was able to receive world class treatment outside of Suriname, simply because of the generosity of employers. Isn’t that the most offensive idea: that your right to live and the quality of care you can access, depends on your choice of job, and your socio economic circumstances.

Health care must be framed as a universal right, it’s access based on the principle of solidarity, and eradicating inequal access must be our priority.

It does come at a steep price, but are we sure that the price we are paying is the real price or are we paying way too much, and what are we actually paying for? Access to health care has been used as a political tool for too many years, for example- and we are still paying the price for the culture of garnering votes through distribution of ‘datra karta’, in the worst case using public service jobs as a gateway to the ‘datra karta’.

Non transparency, a lack of accountability, horrendous management and business practices, lack of checks and balances- the whole plethora of bad governance practices: they come at a steep price.

So this is one of the roles that civil society must take up, and wants to take up: holding duty bearers accountable. But civil society has more roles to play- what we call the triple role:

The first role is as Service providers- as through the Medical Mission, Stichting Lobi, the Diabetes Education One Stop Shops, and countless others, delivering essential services and creating public awareness. That is the role that governments and international organisations are comfortable with us playing, and would like to see us performing- how do I know that? Because that is usually the only type of program that they are willing to fund. And even then, they have us jump through hoops.

But civil society also has a role as Advocates-for citizens, healthy or not. We see a greater understanding of this role emerging- through for example, the Alzheimers Foundation, and Stichting Wiesje, who are now starting to understand that they need to move beyond service provision and need to advocate for legislation and policy change in order to have sustainable results that will truly benefit their constituents.

We do need to hear more from the citizens, the rights holders. For example, in the health care debate we witnessed the past months, we only heard governments and service providers- doctors, hospitals etc-, fighting over money. What we missed is that third voice- of citizens advocating for and demanding affordable, effective and efficient services, and having a say in how to achieve that.

The third role of civil society I already mentioned- the watch dog role, to hold all duty bearers accountable, not just the government, but also the insurance companies, the international organisations, the hospitals, the Vereniging van Medici, all health professionals, and service providers.

The other side of accountability is voice- you can only demand accountability if your voice is strong enough to be heard. Civil society must empower citizens to use their voice to claim their rights to access, and quality of care. But empowerment only makes sense if there are mechanisms in place for protection, so that you can dare claim your right and hold duty bearers accountable, without the fear that it would anger your doctor, or your insurance company to the point that your claim for your rights puts your health in jeopardy.

So ultimately, civil society must hold governments and partners, all duty bearers accountable, and empower citizens to claim their rights. But duty bearers need to ensure that citizens’ voices are heard, so that health systems are responsive to people’s needs.

In short: we need a more participatory approach, with structured dialogue, and investment in civil society’s capacity to undertake that triple role, not just as service providers.

Sharda Ganga

PROJEKTA &

Burgerinitiatief voor Participatie en Goed Bestuur (BINI)

Wereldgezondheidsdag

Op 7 april staat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stil bij haar oprichting in 1948. Elk jaar wordt er een specifiek, wereldwijd gezondheidsvraagstuk gekozen om de nadruk op te leggen. Dit jaar is het thema de strijd tegen diabetes.

Diabetes werd lang gezien als een welvaartsziekte, maar komt tegenwoordig het meest voor in ontwikkelingslanden. Niet alleen individuen en gezinnen ervaren de ziekte als pijnlijke last, diabetes heeft ook grote gevolgen voor het welzijn van nationale gemeenschappen en economieën.

Het Burgerinitiatief voor Participatie en Goed Bestuur riep in aanloop naar de verkiezingen van 2015 de politieke partijen op om in hun beleidsvoornemens prioriteit te geven aan het terugdringen van niet-overdraagbare aandoeningen (waaronder diabetes) en de hoge sterfte ten gevolge van hartaandoeningen (welke een gevolg kunnen zijn van diabetes).

Dr. Yitades Gebre, directeur van de PAHO/WHO in Suriname, zegt hierover: “… We zijn echter duidelijk niet op de goede weg. Beleidsmaatregelen zijn nodig om betaalbare en gezonde voeding beschikbaar te maken voor een ieder; om de mogelijkheden voor lichamelijke activiteit te verbeteren; om patronen van voeding en lichamelijke activiteit te beïnvloeden bij de gehele bevolking. Een combinatie van fiscaal beleid, wetgeving, veranderingen in de leefomgeving en bewustzijnsverhoging ten aanzien van de gezondheidsrisico’s werkt het beste om gezondere voeding en lichaamsbeweging te bevorderen. Dergelijke maatregelen zullen positief zijn voor mensen met diabetes en het risico op complicaties verminderen. Ook hebben regeringen middels de 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling (SDGs), zich eraan verbonden om de voortijdige sterfte van niet-overdraagbare chronische ziekten (NCDs), waaronder diabetes, terug te brengen.” Bron: de Ware Tijd, 7 april 2016.

Naast bovenstaande beleidsmaatregelen, wordt er door de Dr. Gebre mede de nadruk gelegd op het belang van planning, gecoördineerde actie, voorlichting en toegankelijkheid van betaalbare gezondheidszorg. Deze, en andere, beleidsprioriteiten zijn ook terug te vinden in ‘Voor onze Toekomst’, het document dat opgesteld is door het Burgerinitiatief om aan te geven welke maatregelen prioriteit zouden moeten krijgen in de regeerperiode 2015-2020.

Lees hier alles over het thema ‘Gezondheidszorg’.