8 maart: Vrouwenrechten in Gevaar (2)

Een roep om recht

Door Carla Bakboord

Kan jij zelf beslissen over je eigen lichaam? Kan je veilig vrijen zonder informatie en voorlichting? Seksuele rechten waarborgen de seksuele gezondheid van jongens en meisjes, mannen en vrouwen. Seksuele gezondheid realiseren betekent de seksuele rechten van elke persoon respecteren, naleven en beschermen. Zoals hierboven aangegeven in het artikel van dr. Julia Terborg is de Draft political declaration on the occasion of the twentieth anniversary of the Fourth World Conference on Women zeer terughoudend in het benoemen van de mensenrechten van vrouwen. Seksuele en reproductieve rechten zijn er helemaal uit verdwenen. Dit is uiteraard onacceptabel!

Overheidsverantwoordelijken en de samenleving staan helaas niet dan wel onvoldoende stil bij de gevolgen van een dergelijk besluit. Ik wil u met enkele voorbeelden illustreren wat er gebeurt wanneer seksuele en reproductieve rechten niet meer op de agenda komen te staan? En vooral wat de effecten zijn voor voornamelijk jongeren en vrouwen. Zo zullen seksuele en reproductieve rechten geen prioriteit meer zijn in het internationale beleid voor de komende 15 jaar. Internationale organisaties zullen geen middelen meer ter beschikking stellen voor programma’s die de beleving van deze rechten moeten versterken en waarborgen. Het gevaar bestaat dat vanuit het United Nations Fund for Family Planning (UNFPA) geen subsidie meer voor gezinsplanningsbureaus zal worden vrijgemaakt. Stichting Lobi bijvoorbeeld heeft een heel klein budget dat te maken heeft met gezinsplanning. In de praktijk betekent dit dat Stichting Lobi dan veel diensten niet meer gratis of tegen een kleine vergoeding kan aanbieden aan mensen die dit het meest nodig hebben. Hieronder vallen onder meer seksuele voorlichting op scholen en verstrekking van voorbehoedsmiddelen.

Gezinsplanning is van levensbelang voor moeders en kinderen. Echter zullen vrouwen door een gebrek aan toegang tot anticonceptie, omdat seksuele en reproductieve rechten niet meer op de agenda komen te staan, niet kunnen voorkomen dat ze (opnieuw) zwanger worden. Dit is vooral risicovol voor jonge vrouwen. Nu al hebben 222 miljoen vrouwen in de wereld die graag een zwangerschap willen uitstellen of vermijden, geen toegang tot anticonceptie. Zij kunnen zichzelf niet beschermen tegen ongeplande zwangerschappen. Gezinsplanning, of de informatie over en toegang tot anticonceptie en vruchtbaarheidsbehandelingen is echt essentieel voor de gezondheid en ontwikkelingskansen van vrouwen en hun gezinnen. En deze toegang willen beleidsmakers vrouwen beletten. Let wel, met minder ongeplande geboortes en kleinere gezinnen is er minder druk op de uitgaven voor gezondheid, water, sanitatie en sociale diensten. Zowel gezinnen als overheden hebben er dus baat bij dat individuen en koppels vrij kunnen beslissen over de grootte van hun gezin. Hoe komt het dat dit beleidsmakers ontgaat?

Seksueel geweld

Seksueel geweld tegen meisjes en seksueel misbruik van kinderen lopen het gevaar onderbelicht, onder gerapporteerd en onbehandeld te blijven. Immers, je kan seksueel geweld tegen meisjes niet aanpakken als je niet kan zeggen dat meisjes en vrouwen seksuele rechten hebben. Je kan seksueel misbruik tegen kinderen niet aanpakken als je niet kan zeggen dat kinderen seksuele rechten hebben. We kunnen dus geen preventieve maatregelen treffen die zo belangrijk zijn om seksueel misbruik tegen te gaan. Zijn onze kinderen en vrouwen nu met de verwijdering van seksuele rechten dan echt helemaal vogelvrij verklaard? Mogen we kinderen niet meer leren hoe zij op seksueel gebied grenzen moeten stellen? Mogen we hen niet meer leren hoe zij ja – en neegevoelens en onveilige situaties moeten herkennen en er mee omgaan? Mogen wij kinderen en vrouwen niet meer sociaal en seksueel weerbaar maken? Weerbaar zijn betekent namelijk dat het kind kan opkomen voor de eigen wensen, grenzen en behoeften. Weerbaarheid hangt bovendien voor een groot deel samen met eigenwaarde, zelfvertrouwen, zelfbewustzijn en met sociale vaardigheden. Het is daarom belangrijk dat programma’s of activiteiten gericht op de preventie van seksueel misbruik zijn ingebed in - en aansluiten bij programma’s rond sociale vaardigheden en de sociale en emotionele ontwikkeling. Ook is het belangrijk dat er aandacht is voor de positieve aspecten van seksualiteit voor dat seksueel misbruik aan de orde wordt gesteld. Door seksuele rechten niet meer op de agenda te plaatsen worden opvoeders belemmerd seksuele voorlichting aan kinderen te geven. Dit mogen nu alleen ouders doen. En dat terwijl seksueel misbruik van kinderen voornamelijk binnen de familie plaatsvindt. Wie is er nu gek?

Hiv en aids

Wist u overigens dat seksuele gezondheid onlosmakelijk verbonden is met de mate waarin mensenrechten gerespecteerd, beschermd en nageleefd worden? Wist u dat jongeren moeilijker veilig kunnen vrijen wanneer ze geen informatie en voorlichting kunnen krijgen over relaties en seksualiteit.  En wist u dat vrouwen zich moeilijker kunnen beschermen tegen seksueel overdraagbare aandoeningen als condoomgebruik onbespreekbaar is. Meisjes die op jonge leeftijd (moeten) huwen lopen een grote kans dat ze ook jong moeder worden, met alle risico's die zo een tienerzwangerschap voor hun gezondheid meebrengt. Ik wijs u erop dat seksuele gezondheid dus een mensenrechtenvraagstuk is. De toepassing van bestaande mensenrechten tot seksualiteit en seksuele gezondheid bevatten samen de seksuele rechten.

Hiv en aids vormen een belangrijk gezondheids- en ontwikkelingsprobleem. De hiv-epidemie ondermijnt de ontwikkeling van mensen, regio's en landen. Zolang er een stigma rust op mensen met hiv en zij gediscrimineerd worden ervaren mensen een hoge drempel om zich te laten testen en te ondersteunen. Ook de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen maakt dat vrouwen vaker blootgesteld worden aan hiv. Hiv kan dus niet overwonnen worden zonder aandacht voor mensenrechten. De promotie van seksuele en reproductieve rechten en de bescherming van de rechten van kwetsbare groepen, zoals vrouwen, migranten en mannen die seks hebben met mannen, zijn daarom fundamenteel in de aanpak van hiv en aids. Het stigma en de discriminatie van mensen met hiv kunnen ook het gevolg zijn van onwetendheid over hoe het virus wordt overgedragen of hoe besmettelijk het is. Des te meer is voorlichting hierover zo noodzakelijk en roepen wij de Surinaamse Staat en haar burgers op alles in het werk te stellen de seksuele en reproductieve rechten weer hoog op de agenda te plaatsen. Immers wij allen, ons gezin, kinderen, zusters, moeders, nichten en grootmoeders, zullen door deze maatregel zwaar getroffen worden.

(Bron: Gender Optiek, De Ware Tijd, 2 maart 2015)

8 maart: Vrouwenrechten in Gevaar (1)

Erkenning en bescherming van Seksuele en Reproductieve Rechten… Nu!

Door Julia Terborg

Van 9-20 maart houdt de Commission on the Status of Women (CSW) van de Verenigde Naties (VN) in New York haar 59^ste jaarlijkse vergadering. Hieraan participeren de lidlanden, vertegenwoordigers van NGO’s en Civil Society. De CSW is het centrale VN orgaan dat toezicht houdt op de implementatie van de Verklaring van Beijing en de Beijing Platform for Action (BPfA ) die in 1995 door lidlanden van de VN is aangenomen. Dat vrouwenrechten mensenrechten zijn loopt als een rode draad door het Beijing document. Deze overeenkomst bevat een groot aantal aanbevelingen voor strategische acties op twaalf essentiële aandachtsgebieden om de positie van vrouwen te versterken, genderongelijkheid terug te dringen en naleving van rechten van vrouwen te garanderen. Dit jaar zal CSW een terugblik werpen op de implementatie van 20 jaar BPfA. Op basis van de resultaten van deze evaluaties, zullen de lidlanden afspraken maken over hoe de goede resultaten te versterken en te consolideren en welke uitdagingen extra aandacht moeten krijgen. De landenrapporten melden dat er op veel van de aandachtsgebieden significante verbeteringen voor vrouwen zijn opgetreden, dat de vooruitgang veels te traag gaat en veel vrouwen niet bereikt zijn. Daarom zijn er nog veel uitdagingen. Dit geldt ook voor Suriname.

Deze CSW vergadering vindt op een cruciaal tijdstip plaats omdat er in september a.s. ook de follow up van de Millenium Development Goals (MDG’s) namelijk de Sustainable Development Goals (SDG’s), voor de periode 2015-2030 worden besproken. Of de prioriteiten van vrouwen wereldwijd adequaat weerspiegeld zullen zijn in deze SDG’s, en of hun moeizaam verworven rechten behouden blijven en bestaande uitdagingen serieuse aandacht krijgen, wordt voor een belangrijk deel bepaald door de afspraken die in maart op de CSW meeting worden gemaakt. Het is niet overdreven als we zeggen dat het document dat overeengekomen wordt op deze vergadering het leven van vrouwen wereldwijd voor de komende 15 jaar aanmerkelijk zal beïnvloeden.

Onderhandelingen politieke verklaring

Als voorbereiding op de CSW meeting zijn de overheden nu al bezig te onderhandelen over de prioriteiten en afspraken m.b.t. gendergelijkheid en vrouwenrechten. Juist omdat deze vergadering zo belangrijk is, leveren vrouwen wereldwijd thans verwoede strijd op verschillende fronten om de Draft Political Declaration of CSW nog voor de aanvang van de meeting zoveel mogelijk te beïnvloeden. Vrouwen over de hele wereld willen namelijk dat landen zich opnieuw committeren aan de Beijing overeenkomst omdat veel van de actiepunten niet of onvoldoende zijn gerealiseerd. Om dit te verzekeren is het belangrijk dat de Beijing prioriteitsgebieden en die van alle andere verdragen vrouwen rakende zoals het VN Vrouwenverdrag, duidelijk weerspiegeld zijn in de Sustainable Development Goals (SDG’s) die straks voor de komende 15 jaar zullen worden vastgesteld. De huidige versie van de Draft Political Declaration on CSW is zeer terughoudend in het benoemen van de mensenrechten van vrouwen, terwijl de vraagstukken van Seksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten er helemaal uit zijn verdwenen. Dit is onacceptabel en niet alleen in strijd met onze nationale verworvenheden en beleidsgebieden maar ook met recente regionale overeenkomsten waaraan Suriname, als onderdeel van het Caribisch gebied en Latijns Amerika, zich ook heeft gecommitteerd. Vrouwen hebben veel problemen op het gebied van de seksuele en reproductieve gezondheid. Deze problemen zijn niet zo makkelijk aan te pakken omdat ze direct verband houden met seksualiteit en zich vooral voordoen in de privésfeer van familie en gezin. Dus achter gesloten deuren. Daarom is het moeilijk bespreekbaar. Maar het zijn maatschappelijke problemen omdat ze een directe impact hebben op de kansen om optimaal te participeren in de samenleving en jezelf te ontwikkelen.

In de huidige discussie over vrouwenrechten is er veel onduidelijkheid en verwarring over Seksuele en Reproductieve Rechten. Onder invloed van fundamentalistische stromingen en achterhaalde opvattingen, die hun oorsprong hebben in oude culturele tradities, zijn sommige overheden tegen het opnemen van seksuele en reproductieve rechten, of niet bereid om eerder gemaakte afspraken hierover nog na te komen. Bepaalde belangengroepen met veel macht zetten overheden onder druk om belangrijke veranderingen voor vrouwen tegen te houden. Zo willen ze onder andere dat kinderhuwelijken in stand blijven, dat vrouwenbesnijdenis behouden blijft, dat vrouwen niet zelf beslissen of ze wel of geen anticonceptie gebruiken, dat de seksuele exploitatie van vrouwen en meisjes niet aan banden wordt gelegd, dat de man in het huwelijk bepaalt of er wel of geen veilige seks is, dat zwangere tieners en tienermoeders geen toegang meer hebben tot onderwijs, dat er niet met jongeren gesproken wordt over seksualiteit. De Beijing overeenkomst is echter heel duidelijk over seksuele rechten van vrouwen. In paragraaf 96 wordt overeengekomen dat: “de mensenrechten van vrouwen ook het recht omvatten om controle te hebben en vrijwillig en verantwoordelijk te besluiten over aangelegenheden hun seksualiteit rakende, inclusief seksuele en reproductieve gezondheid, vrij van dwang, discriminatie en geweld.” Bij seksuele rechten gaat het er in essentie om dat iedereen haar of zijn seksualiteit moet kunnen beleven zonder discriminatie, dwang, geweld of misbruik. 

Om deze seksuele rechten van een ieder in Suriname te beschermen, heeft Suriname onder meer een aanvang gemaakt met het maken van wetten of herziening van bestaande wetten. Zo is verkrachting binnen het huwelijk erkend en strafbaar gesteld, alsook zwaardere straffen voor seks met minderjarigen. De strijd voor erkenning en bescherming van vrouwenrechten is nog lang niet afgelopen. Zeker niet als het gaat om seksuele en reproductieve rechten! De mate waarin wij als samenleving erin slagen om vrouwen en meisjes optimaal in te zetten voor nationale ontwikkeling zal vooral afhangen van de besluiten die op de CSW59 worden genomen om de naleving van seksuele en reproductieve rechten van vrouwen en meisjes te garanderen.

Dr. Julia Terborg is socioloog, vrouwenrechtenactivist en gespecialiseerd in seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van vrouwen. Zij heeft als technisch expert de overheid en civil society organisaties geassisteerd bij nationale en internationale onderhandelingen en bij het ontwikkelen van beleid en programma’s.

(Bron: Gender Optiek, De Ware Tijd, 2 maart 2015)