8 maart: Vrouwenrechten in Gevaar (1)

Erkenning en bescherming van Seksuele en Reproductieve Rechten… Nu!

Door Julia Terborg

Van 9-20 maart houdt de Commission on the Status of Women (CSW) van de Verenigde Naties (VN) in New York haar 59^ste jaarlijkse vergadering. Hieraan participeren de lidlanden, vertegenwoordigers van NGO’s en Civil Society. De CSW is het centrale VN orgaan dat toezicht houdt op de implementatie van de Verklaring van Beijing en de Beijing Platform for Action (BPfA ) die in 1995 door lidlanden van de VN is aangenomen. Dat vrouwenrechten mensenrechten zijn loopt als een rode draad door het Beijing document. Deze overeenkomst bevat een groot aantal aanbevelingen voor strategische acties op twaalf essentiële aandachtsgebieden om de positie van vrouwen te versterken, genderongelijkheid terug te dringen en naleving van rechten van vrouwen te garanderen. Dit jaar zal CSW een terugblik werpen op de implementatie van 20 jaar BPfA. Op basis van de resultaten van deze evaluaties, zullen de lidlanden afspraken maken over hoe de goede resultaten te versterken en te consolideren en welke uitdagingen extra aandacht moeten krijgen. De landenrapporten melden dat er op veel van de aandachtsgebieden significante verbeteringen voor vrouwen zijn opgetreden, dat de vooruitgang veels te traag gaat en veel vrouwen niet bereikt zijn. Daarom zijn er nog veel uitdagingen. Dit geldt ook voor Suriname.

Deze CSW vergadering vindt op een cruciaal tijdstip plaats omdat er in september a.s. ook de follow up van de Millenium Development Goals (MDG’s) namelijk de Sustainable Development Goals (SDG’s), voor de periode 2015-2030 worden besproken. Of de prioriteiten van vrouwen wereldwijd adequaat weerspiegeld zullen zijn in deze SDG’s, en of hun moeizaam verworven rechten behouden blijven en bestaande uitdagingen serieuse aandacht krijgen, wordt voor een belangrijk deel bepaald door de afspraken die in maart op de CSW meeting worden gemaakt. Het is niet overdreven als we zeggen dat het document dat overeengekomen wordt op deze vergadering het leven van vrouwen wereldwijd voor de komende 15 jaar aanmerkelijk zal beïnvloeden.

Onderhandelingen politieke verklaring

Als voorbereiding op de CSW meeting zijn de overheden nu al bezig te onderhandelen over de prioriteiten en afspraken m.b.t. gendergelijkheid en vrouwenrechten. Juist omdat deze vergadering zo belangrijk is, leveren vrouwen wereldwijd thans verwoede strijd op verschillende fronten om de Draft Political Declaration of CSW nog voor de aanvang van de meeting zoveel mogelijk te beïnvloeden. Vrouwen over de hele wereld willen namelijk dat landen zich opnieuw committeren aan de Beijing overeenkomst omdat veel van de actiepunten niet of onvoldoende zijn gerealiseerd. Om dit te verzekeren is het belangrijk dat de Beijing prioriteitsgebieden en die van alle andere verdragen vrouwen rakende zoals het VN Vrouwenverdrag, duidelijk weerspiegeld zijn in de Sustainable Development Goals (SDG’s) die straks voor de komende 15 jaar zullen worden vastgesteld. De huidige versie van de Draft Political Declaration on CSW is zeer terughoudend in het benoemen van de mensenrechten van vrouwen, terwijl de vraagstukken van Seksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten er helemaal uit zijn verdwenen. Dit is onacceptabel en niet alleen in strijd met onze nationale verworvenheden en beleidsgebieden maar ook met recente regionale overeenkomsten waaraan Suriname, als onderdeel van het Caribisch gebied en Latijns Amerika, zich ook heeft gecommitteerd. Vrouwen hebben veel problemen op het gebied van de seksuele en reproductieve gezondheid. Deze problemen zijn niet zo makkelijk aan te pakken omdat ze direct verband houden met seksualiteit en zich vooral voordoen in de privésfeer van familie en gezin. Dus achter gesloten deuren. Daarom is het moeilijk bespreekbaar. Maar het zijn maatschappelijke problemen omdat ze een directe impact hebben op de kansen om optimaal te participeren in de samenleving en jezelf te ontwikkelen.

In de huidige discussie over vrouwenrechten is er veel onduidelijkheid en verwarring over Seksuele en Reproductieve Rechten. Onder invloed van fundamentalistische stromingen en achterhaalde opvattingen, die hun oorsprong hebben in oude culturele tradities, zijn sommige overheden tegen het opnemen van seksuele en reproductieve rechten, of niet bereid om eerder gemaakte afspraken hierover nog na te komen. Bepaalde belangengroepen met veel macht zetten overheden onder druk om belangrijke veranderingen voor vrouwen tegen te houden. Zo willen ze onder andere dat kinderhuwelijken in stand blijven, dat vrouwenbesnijdenis behouden blijft, dat vrouwen niet zelf beslissen of ze wel of geen anticonceptie gebruiken, dat de seksuele exploitatie van vrouwen en meisjes niet aan banden wordt gelegd, dat de man in het huwelijk bepaalt of er wel of geen veilige seks is, dat zwangere tieners en tienermoeders geen toegang meer hebben tot onderwijs, dat er niet met jongeren gesproken wordt over seksualiteit. De Beijing overeenkomst is echter heel duidelijk over seksuele rechten van vrouwen. In paragraaf 96 wordt overeengekomen dat: “de mensenrechten van vrouwen ook het recht omvatten om controle te hebben en vrijwillig en verantwoordelijk te besluiten over aangelegenheden hun seksualiteit rakende, inclusief seksuele en reproductieve gezondheid, vrij van dwang, discriminatie en geweld.” Bij seksuele rechten gaat het er in essentie om dat iedereen haar of zijn seksualiteit moet kunnen beleven zonder discriminatie, dwang, geweld of misbruik. 

Om deze seksuele rechten van een ieder in Suriname te beschermen, heeft Suriname onder meer een aanvang gemaakt met het maken van wetten of herziening van bestaande wetten. Zo is verkrachting binnen het huwelijk erkend en strafbaar gesteld, alsook zwaardere straffen voor seks met minderjarigen. De strijd voor erkenning en bescherming van vrouwenrechten is nog lang niet afgelopen. Zeker niet als het gaat om seksuele en reproductieve rechten! De mate waarin wij als samenleving erin slagen om vrouwen en meisjes optimaal in te zetten voor nationale ontwikkeling zal vooral afhangen van de besluiten die op de CSW59 worden genomen om de naleving van seksuele en reproductieve rechten van vrouwen en meisjes te garanderen.

Dr. Julia Terborg is socioloog, vrouwenrechtenactivist en gespecialiseerd in seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van vrouwen. Zij heeft als technisch expert de overheid en civil society organisaties geassisteerd bij nationale en internationale onderhandelingen en bij het ontwikkelen van beleid en programma’s.

(Bron: Gender Optiek, De Ware Tijd, 2 maart 2015)

Vrije Keus

Natuurlijk gaat het vandaag over vrouwen. Het is immers de Internationale Dag van de Vrouw morgen.

Helaas, veel te juichen en te lachen is er niet.

Terwijl we in Suriname nog steeds openbare discussies voeren waar er mensen durven verklaren dat vrouwen niet kunnen samenwerken en slecht kunnen onderhandelen, woedt er al wekenlang een intense woordenstrijd over de lichamen en de rechten van vrouwen, in vele delen van de wereld.

Vrouwenrechtenactivisten zijn des duivels. En gelijk hebben ze. Hebben we. Ik hoop dat u even doorleest.

In New York vindt vanaf maandag de jaarlijkse zitting plaats van de Commission on the Status of Women (CSW), het VN orgaan dat de stand van zaken bekijkt van de landen die zich in 1995, bij de vierde mondiale conferentie voor vrouwenrechten, hebben gecommitteerd aan de uitvoering van het Beijng Actieplan. In dat Actieplan (en de verklaring waar die uit voortvloeit) staan drie elementen centraal: gendergelijkheid, de empowerment (ik heb helaas geen goed Nederlands woord) én de mensenrechten van vrouwen en meisjes. Alles is daarvan doordrongen, van die drie-eenheid. Maar, ik durf te stellen dat van alle drie elementen, de mensenrechten van vrouwen en meisjes als het allerbelangrijkste geldt. Want pas als iedereen beseft dat vrouwen en meisjes gelijkwaardig zijn en die gelijkwaardigheid vertaald wordt in waarborging van hun mensenrechten bij wet en in de praktijk, dan pas zul je kunnen werken aan gendergelijkheid. Dan pas heeft de empowerment een grond, een basis.

Maar wat gebeurt er nu, 20 jaar nadat de wereld die rechten in alle glorie erkende, en centraal stelde in Beijing? Juist ja, de vanzelfsprekendheid van die drie-eenheid is verdwenen. Men wil wel met zijn allen aan de empowerment en gendergelijkheid, maar die mensenrechten..jongens (en echt, jongens), die zijn er uit onderhandeld door de diplomaten. Het lijkt een klein ding, vier of vijf woordjes, maar de gevolgen daarvan zijn niet te overzien.

Uit alle macht wordt geprobeerd Overheden ervan te overtuigen dat we dit niet mogen laten gebeuren. Het Caraibisch Gebied is vaak een van de meest vooruitstrevende regio’s geweest op internationale podia als het ging om vrouwenrechten, maar nu lijkt men niet langer te durven. Uiteraard hangt de terugval samen met de onenigheid rond de erkenning van seksuele en reproductieve rechten van vrouwen en meisjes. En zodra het woord seks valt, en alles wat daarmee te maken heeft, schiet een deel van de wereld in de stress. In Beijing werd die volmondig erkend, nu wordt er haast niet meer over gerept. We gaan terug in de tijd. Zelfs in de 21^ste eeuw wordt door anderen over de levens en de lichamen van vrouwen en meisjes beslist.

Op 8 maart moet u zich afvragen: hoe vrij ben ik geweest in het maken van mijn eigen keuzes? Voor mijn beroep, mijn carriere, mijn huwelijkse staat,  de beleving van mijn seksualiteit, mijn leven? In hoeverre werden mijn keuzes bepaald door mijn man- of vrouwzijn, en wat de maatschappij en mijn familie van me verwacht vanwege mijn man- of vrouwzijn? Gun ik mijn kinderen de vrijheid om hun eigen keuzes te maken in het leven? Want daar gaat het om.

Ergens hoop ik nog steeds op een mirakel. Dat Suriname daar in New York, waar de CSW plaatsvindt, plots naar voren stapt en zegt: wij zijn het hier niet mee eens. Ons land erkent de autonomie van vrouwen, we eisen dat alle rechten van vrouwen en meisjes centraal blijven staan bij alles waar we het dit jaar over gaan hebben, wij eisen dat we weer om de tafel gaan. Ons klein land zou plots zo groot worden in de ogen van zovelen. En mijn cynisch hart zou ontdooien, en zwellen van nationale trots.

 (Ik weet dat dit een droog stukje tekst is, het kon helaas niet anders.  Voor een veel betere (korte) inhoudelijke weergave van de strijd rond de CSW verklaring, en waarom die juist nu zo van belang is, verwijs ik u naar de Gender Optiek rubriek van afgelopen maandag in deze krant. Lees het. Het gaat over uw leven, en dat van uw kinderen.)

(Column voor De Ware Tijd, 7 maart 2015)