Onze democractie heeft een genderperspectief nodig om werkelijk democratisch te zijn

Aanstaande dinsdag 8 maart is het Internationale Dag van de Vrouw. Deze dag is wereldwijd een gelegenheid waarbij wordt stilgestaan bij de economische, politieke en maatschappelijke verworvenheden van vrouwen. Tegelijkertijd wordt op 8 maart stilgestaan bij de lange weg die nog moet worden afgelegd voor er werkelijk sprake zal zijn van volledige maatschappelijke gelijkheid van vrouwen en mannen. 

Het onderstaande artikel verscheen eerder in de ‘State of our Democracy 2015’. De gehele nieuwsbrief vindt u hier.

Door: Henna Guicherit & Carla Bakboord, Women’s Rights Centre

Vrouwenrechten zijn mensenrechten. Ze zijn het geboorterecht van alle mensen en dus ook van vrouwen en moeten in onze democratische republiek onvoorwaardelijk worden gerespecteerd. Dit betekent gelijke rechten voor zowel mannen als vrouwen. Maar mensenrechten zijn in de loop der tijden eerder beschouwd synoniem te zijn aan mannenrechten. Hoewel voor iedere burger een taak is weggelegd om de rechten van alle mensen te waarborgen, ligt de primaire verantwoordelijkheid voor de bescherming en bevordering van vrouwenrechten bij de beleidsmakers. 

Voor de beleving van hun rechten moeten vrouwen niet alleen gehoord worden in het democratisch proces maar ook in gelijke mate als mannen vertegenwoordigd zijn in posities van beleid en besluitvorming. 

2015 kenmerkte zich in het bijzonder door de inspanningen die, in de aanloop naar de algemene vrije en geheime verkiezingen, zijn gepleegd om vrouwen zichtbaarder te maken en hun capaciteit te versterken voor deelname aan de politiekvoering. En niet zonder succes. Maar vrouwen vormen in het politiek-bestuurlijke, als resultaat van decennialange discriminatie, nog altijd een minderheid. Dit is terecht aangemerkt als te zijn in strijd met haar mensenrechten. En ook in strijd met het democratisch principe dat er voor moet zorgdragen dat het hele volk, dus vrouwen en mannen, via haar vertegenwoordiging, deelneemt aan de besluitvorming en de uitvoering.

Wanneer vrouwen en mannen de strijd aanbinden tegen de ongelijke positie die vrouwen t.o.v. mannen vanwege hun gender in diverse sectoren ondervinden, is dat rechtmatig en bovendien in het belang van de verhoging van het democratisch gehalte van de staat. Want inherent aan mensenrechten en democratie is het principe van gelijkheid. Ongelijke kansen en behandeling, ongelijke toegang tot en zeggenschap over bronnen leiden onder meer tot armoede, geweld en slechte gezondheid. Zij vormen een aanslag op de samenleving en de democratie. Vanuit het democratisch genderperspectief is het onrechtvaardig dat vrouwen in relatie tot mannen minder rechten en waarde worden toegekend.

In het democratisch model zullen dus ook de achtergestelde vrouwen betrokken moeten worden. En vrouwen hebben de democratie nodig om hun stem te laten horen en om verandering te brengen in een systeem dat structureel discriminatoir is en op gespannen voet staat met de democratie. Deze vindt zijn oorsprong in het denken dat mannen superieur zijn aan vrouwen en de machtsposities hen daarom toekomen. Als iedereen vrij en gelijk in rechten en plichten geboren is, dan heeft niemand méér recht dan de ander.

De ongelijke machtsrelaties liggen ten grondslag aan de vele schendingen van vrouwen- en kinderrechten zoals de verschillende vormen van huiselijk geweld die zij dagelijks ervaren. Veiligheid  is een harde kern van een democratische rechtsstaat. De overheid zal maatregelen moeten treffen om de veiligheid van vrouwen en kinderen ook in het private domein te garanderen.

Na decennia van strijd voor de erkenning en beleving van vrouwenrechten is het mensen-/ vrouwenrechtenbewustzijn nog laag.  Daarom moet de overheid, als verantwoordelijke, zelf het goede voorbeeld geven door de democratische en genderprincipes na te leven. Voortbouwend op de successen die reeds zijn geboekt, zal empowerment en verbetering van de positie van vrouwen ook in 2016 boven aan de lijst prijken in de agenda’s van alle mensenrechtenactivisten en ware democraten.-

Wilt u meer lezen over de staat van onze democratie in 2015? Lees dan ook de andere artikelen van de ‘State of our Democracy’ nieuwsbrief.

Vrije Keus

Natuurlijk gaat het vandaag over vrouwen. Het is immers de Internationale Dag van de Vrouw morgen.

Helaas, veel te juichen en te lachen is er niet.

Terwijl we in Suriname nog steeds openbare discussies voeren waar er mensen durven verklaren dat vrouwen niet kunnen samenwerken en slecht kunnen onderhandelen, woedt er al wekenlang een intense woordenstrijd over de lichamen en de rechten van vrouwen, in vele delen van de wereld.

Vrouwenrechtenactivisten zijn des duivels. En gelijk hebben ze. Hebben we. Ik hoop dat u even doorleest.

In New York vindt vanaf maandag de jaarlijkse zitting plaats van de Commission on the Status of Women (CSW), het VN orgaan dat de stand van zaken bekijkt van de landen die zich in 1995, bij de vierde mondiale conferentie voor vrouwenrechten, hebben gecommitteerd aan de uitvoering van het Beijng Actieplan. In dat Actieplan (en de verklaring waar die uit voortvloeit) staan drie elementen centraal: gendergelijkheid, de empowerment (ik heb helaas geen goed Nederlands woord) én de mensenrechten van vrouwen en meisjes. Alles is daarvan doordrongen, van die drie-eenheid. Maar, ik durf te stellen dat van alle drie elementen, de mensenrechten van vrouwen en meisjes als het allerbelangrijkste geldt. Want pas als iedereen beseft dat vrouwen en meisjes gelijkwaardig zijn en die gelijkwaardigheid vertaald wordt in waarborging van hun mensenrechten bij wet en in de praktijk, dan pas zul je kunnen werken aan gendergelijkheid. Dan pas heeft de empowerment een grond, een basis.

Maar wat gebeurt er nu, 20 jaar nadat de wereld die rechten in alle glorie erkende, en centraal stelde in Beijing? Juist ja, de vanzelfsprekendheid van die drie-eenheid is verdwenen. Men wil wel met zijn allen aan de empowerment en gendergelijkheid, maar die mensenrechten..jongens (en echt, jongens), die zijn er uit onderhandeld door de diplomaten. Het lijkt een klein ding, vier of vijf woordjes, maar de gevolgen daarvan zijn niet te overzien.

Uit alle macht wordt geprobeerd Overheden ervan te overtuigen dat we dit niet mogen laten gebeuren. Het Caraibisch Gebied is vaak een van de meest vooruitstrevende regio’s geweest op internationale podia als het ging om vrouwenrechten, maar nu lijkt men niet langer te durven. Uiteraard hangt de terugval samen met de onenigheid rond de erkenning van seksuele en reproductieve rechten van vrouwen en meisjes. En zodra het woord seks valt, en alles wat daarmee te maken heeft, schiet een deel van de wereld in de stress. In Beijing werd die volmondig erkend, nu wordt er haast niet meer over gerept. We gaan terug in de tijd. Zelfs in de 21^ste eeuw wordt door anderen over de levens en de lichamen van vrouwen en meisjes beslist.

Op 8 maart moet u zich afvragen: hoe vrij ben ik geweest in het maken van mijn eigen keuzes? Voor mijn beroep, mijn carriere, mijn huwelijkse staat,  de beleving van mijn seksualiteit, mijn leven? In hoeverre werden mijn keuzes bepaald door mijn man- of vrouwzijn, en wat de maatschappij en mijn familie van me verwacht vanwege mijn man- of vrouwzijn? Gun ik mijn kinderen de vrijheid om hun eigen keuzes te maken in het leven? Want daar gaat het om.

Ergens hoop ik nog steeds op een mirakel. Dat Suriname daar in New York, waar de CSW plaatsvindt, plots naar voren stapt en zegt: wij zijn het hier niet mee eens. Ons land erkent de autonomie van vrouwen, we eisen dat alle rechten van vrouwen en meisjes centraal blijven staan bij alles waar we het dit jaar over gaan hebben, wij eisen dat we weer om de tafel gaan. Ons klein land zou plots zo groot worden in de ogen van zovelen. En mijn cynisch hart zou ontdooien, en zwellen van nationale trots.

 (Ik weet dat dit een droog stukje tekst is, het kon helaas niet anders.  Voor een veel betere (korte) inhoudelijke weergave van de strijd rond de CSW verklaring, en waarom die juist nu zo van belang is, verwijs ik u naar de Gender Optiek rubriek van afgelopen maandag in deze krant. Lees het. Het gaat over uw leven, en dat van uw kinderen.)

(Column voor De Ware Tijd, 7 maart 2015)

VROUWEN EN POLITIEK CENTRAAL BIJ PROJEKTA’S MAART VAN DE VROUW

Ook dit jaar organiseert Projekta de “Maart van de Vrouw”, waarin we gedurende de hele maand extra aandacht vragen voor de maatschappelijke positie van vrouwen. In de maand waarin de Internationale Dag van de Vrouw op 8 maart wordt herdacht, organiseren wij workshops, discussies, presentaties van onderzoeken en publiceren wij een nieuwsbrief waarin vrouwen, vrouwenrechten en de positie van vrouwen in Suriname centraal staan. Het thema van dit jaar is “Vrouwen en Politiek”.

Suriname heeft nog een hele lange weg te gaan voor er sprake zal zijn van werkelijke maatschappelijke gelijkheid van mannen en vrouwen- en één van de plekken waar de ongelijkheid het schrijnendst is, is de

politiek.

Alleen al het bedroevend aantal vrouwelijke DNA-leden zegt genoeg: nog geen 10% van het totaal. Er zijn meer dan 20 politieke partijen in Suriname: geen enkele heeft een vrouw als voorzitter. Suriname is één van de weinige landen ter wereld waar het steeds slechter gaat met de politieke participatie van vrouwen. Er zijn de laatste jaren enkele activiteiten geweest om dit vraagstuk voor het voetlicht te brengen- o.a. op initiatief van de DNA-voorzitter, maar er is nog veel meer nodig.

Training- en netwerksessies

Projekta grijpt haar Maart van de Vrouw aan om een officieel begin te maken met een traject naar de verkiezingen van 2015.  Op 6 maart starten wij met een serie van capaciteitsversterking- en netwerksessies voor vrouwen van politieke partijen. Deze sessies moeten o.a. bijdragen  aan het versterken en zichtbaarder maken van vrouwen in de politiek en uiteindelijk tot meer vrouwen in de volksvertegenwoordigende lichamen.  In de Maart van de Vrouw organiseren we 3 sessies, erna wordt het traject voortgezet op basis van de behoeften aangegeven door de participanten. Voor deze eerste ronde van sessies hebben zich reeds 40 vrouwen uit 12 partijen opgegeven.

Openbare discussies

Projekta organiseert ook dit jaar weer enkele openbare discussies.

Ook nu weer bieden wij een podium aan jonge vrouwelijke wetenschappers. Vidya Narain spreekt dan over “Hindostaanse vrouwen in de politiek”. Zij studeerde in 2013 af als Bachelor of Science in de Sociologie. Haar inleiding is gebaseerd op haar thesis waarin zij naging welke factoren de deelname van Hindostaanse vrouwen aan de politiek belemmeren of bevorderen.

Naast Vidya Narain houdt ook Silvana Groenefelt een presentatie. Zij zal spreken over “Vrouwen aan top in het Bedrijfsleven”, met name de obstakels die vrouwen ondervinden om door te groeien binnen bedrijven in Suriname. Ook zij studeerde in 2013 af als BSc Sociologie aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname. Deze dubbele presentatie is op dinsdag 18 maart, om 19.00 uur in het Lalla Rookhgebouw I.

Annette Tjon Sie Fat en Monique Essed-Fernandes onderzochten in opdracht van de UNDP (Latijns Amerikaans en Caraibisch subregionaal kantoor) de stand van zaken met betrekking tot de politieke participatie van vrouwen in het Caraibisch Gebied.  Ze keken daarbij vooral naar Jamaica, Guyana en Suriname. Het baanbrekend rapport bevat niet alleen een schat aan data, maar schetst ook een beeld van de vele (institutionele en culturele) obstakels die overwonnen zullen moeten worden om te komen tot gelijke representatie van mannen en vrouwen in de politiek. Met toestemming van de UNDP presenteren zij de voorlopige bevindingen van dit rapport op dinsdag 25 maart, om 19.00 uur in Lalla Rookh, gebouw I.

Afsluiting: Vrouwen & Media en de Nieuwsbrief

Bij de afsluiting van de Maart van de Vrouw presenteert Projekta de bevindingen van een klein onderzoek naar genderbeeldvorming in Surinaamse kranten. Hoe worden vrouwen en mannen beschreven, hoe zichtbaar zijn ze, in welke rollen zien we vrouwen en mannen? Het onderzoek is vooral bedoeld als “eye-opener” voor journalisten en reclamemakers. Naast de onderzoeksresultaten wordt ook een  korte handleiding voor “genderneutrale berichtgeving” gepresenteerd.

Bij de afsluiting wordt traditiegetrouw ook de Maart van de Vrouw nieuwsbrief gelanceerd.

De afsluiting is op donderdag 27 maart, om 19.00 uur in Lalla Rookh gebouw I.

VN Secretaris Generaal: "Van verontwaardiging naar actie"

Gisteren, 8 maart 2013, was het de Internationale Dag van de Vrouw. De Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties, Ban Ki-Moon, publiceerde in verband daarmee de volgende verklaring:

"Wanneer wij de Internationale Dag van de Vrouw herdenken, moeten wij terugkijken op een jaar van schokkende gewelddadige misdaden begaan tegenover vrouwen en meisjes en moeten wij ons afvragen hoe wij een beter toekomst tegemoet kunnen zien.

Een jonge vrouw is aan de gevolgen van een groepsverkrachting overleden. Een ander pleegde zelfmoord uit schaamte, een schaamte die de daders eigenlijk hadden moeten voelen. Jonge tieners zijn van dicht bij beschoten omdat zij durfden om onderwijs te willen volgen.

Deze gruweldaden, die terecht een wereldwijde verontwaardiging ontketenden, waren deel van een veel groter probleem die aanwezig is in elke samenleving en in elke levenssfeer.

Kijk naar de vrouwen om je heen. Denk aan de vrouwen die je koestert in je familie en je gemeenschap. En begrijp dat er statistisch gezien een grote kans is dat velen van hen geweld hebben ondervonden tijdens hun levensloop. En dat nog meer vrouwen een troostende hand hebben geboden aan zusters en vriendinnen, die hun verdriet en boosheid deelden na een aanval.

Dit jaar, op de Internationale Dag van de Vrouw, zetten wij onze verontwaardiging om in actie. Wij verklaren dat wij misdaden tegen vrouwen zullen procederen - en dat wij nimmer zullen toestaan dat vrouwen worden gestraft voor de mishandeling waaraan zij hebben geleden. Wij hernieuwen onze gelofte om deze wereldwijde gezondheidsbedreiging te bevechten, waar het zich ook moge verschuilen - in huizen en in bedrijven, in oorlogszones en in vredige landen, en in het denken van mensen die toestaan dat geweld kan blijven doorgaan.

Wij maken ook een speciale belofte aan vrouwen in conflictsituaties, waar seksueel geweld al te vaak een oorlogsinstrument wordt, gericht op het vernederen van de vijand door hun waardigheid te vernietigen.

Aan die vrouwen zeggen wij: de Verenigde Naties staan met jullie. Als Secretaris-Generaal, dring ik erop aan dat het welzijn van alle slachtoffers van seksueel geweld in conflicten op de voorgrond van onze activiteiten moet staan. En ik draag mijn senior adviseurs op om onze response op seksueel geweld tot een prioriteit te maken in al onze vredesactiviteiten.

Het VN-systeem voert onze "UNite to End Violence against Women" campagne uit, die is gebaseerd op de simpele maar krachtige vooronderstelling dat alle vrouwen en meisjes een fundamentele mensenrecht hebben om hun leven vrij van geweld te leiden.

Deze week in New York, bij de 'Commission on the Status of Women', houdt de wereld de grootse VN-vergadering ooit over het tegengaan van geweld tegen vrouwen. Wij zullen het uiterste uit deze bijeenkomst halen - en wij zullen druk blijven uitoefenen voor vooruitgang lang nadat het is afgelopen.

Ik verwelkom de vele overheden, groepen en individuen die hebben bijgedragen aan deze campagne. Ik moedig een ieder aan om zich bij onze inspanningen te voegen. Als je fondsen geeft aan een doel of als je je stem geeft aan een publiek protest, jij kan deel zijn van ons wereldwijde opmars om dit onrecht te eindigen en om vrouwen en meisjes de veiligheid, zekerheid en vrijheid te geven die zij verdienen."