Een schooltuin is niet alleen van de school, maar van de gemeenschap

"Een schooltuin die enkel de verantwoordelijkheid is van de school, is gedoemd te falen." Zo sprak Sharda Ganga, directeur van Projekta de aanwezigen toe.

Leerkrachten en gemeenschapsorganisatie
Palisadeweg (Para) bespreken beheersstructuur schooltuin

Op zaterdag 7 april jongstleden waren leerkrachten, schoolleiders, oudercommissieleden en vertegenwoordigers van gemeenschapsorganisaties uit Brokopondo, Marowijne en Para bij een voor een workshop om de opzet en het beheer van schooltuinen in hun gemeenschap te bespreken. In totaal zullen er binnen het door ALCOA Foundation gefinancierde project ‘Schooltuinen voor onderwijs, ondernemerschap en life skills’ vijf schooltuinen in Para, Brokopondo en Marowijne worden opgezet, uitgebreid en/of gerenoveerd. Projekta is de uitvoerder van dit project.

Het duurzaam beheren van schooltuinen blijkt een groot probleem te zijn, daarom wordt binnen dit project vanaf het begin veel aandacht besteed aan het opzetten van een zgn. ’beheerstructuur’ voor elke tuin, die ervoor moet zorgen dat ook na afloop van het project de tuin blijft bloeien.

Workshop tuinontwerp

In groepsverband werd per school onder andere overwogen welke mensen in de omgeving van de school aanvullend betrokken kunnen worden bij de opzet en het onderhoud van de tuinen. Het “Schooltuinenproject” is in januari 2018 gestart en loopt tot het eind van het jaar. Gedurende deze maanden worden onder andere tuinen opgezet en groepen getraind in ecologisch tuinieren. Verder worden er leerkrachten getraind en gemotiveerd om lesplannen te gebruiken die speciaal zijn ontwikkeld om specifieke vakken als rekenen en taal te koppelen aan de schooltuinen.

De schooltuinen hebben ook een functie in de leefgemeenschappen van Brokopondo, Marowijne en Para. In deze districten planten velen op kostgrondjes en de kinderen helpen daarbij. De kennis van de principes van ecologisch tuinieren, waarbij de werking van de natuur zoveel mogelijk benaderd wordt, ontbreekt echter meestal. Leerkrachten, ondernemers en andere geïnteresseerden in de gemeenschap zullen binnen dit project worden getraind en begeleid in het verkrijgen van inzicht in deze principes welke dan worden doorgegeven aan de leerlingen.

IICA en trainers tuinieren

Ecologisch tuinieren is een alternatief op het tuinieren met gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest, omdat het een stabiel ecologisch milieu creëert voor de gewassen. De wisselwerking tussen dieren en planten in dit ecologisch milieu versterkt de weerstand van de aanplant. Alex Yakaumo, een permacultuurdeskundige, ging met de aanwezigen na welke gewassen al geteeld worden op hun school en wat de behoefte was aan uitbreiding van de huidige aanplant. Over enkele weken zal hij ook de bodemgesteldheid van de scholen nagaan, samen met de lokale mensen. Bij EBGS Balingsoela planten enkele leerkrachten met hun leerlingen nabij hun woningen. Op OS Zinkkampoe doet de school al aan kassenteelt. 

Het is een vereiste in het project dat de schooltuinen realistisch worden opgezet en zelfredzaam zijn. Om die reden is de opzet klein bij scholen die pas starten met planten en wordt uitbreiding van oudere schooltuinen slechts toegestaan indien de school op lange termijn kan betalen voor het onderhoud en continuering. Alle aanwezige scholen zijn van plan verkoopmarkten te houden met de overschotten aan landbouwproducten om te voorzien in de benodigde gelden voor het duurzaam beheren van de tuinen.

Schoolleiders St. Angeline te Tamarin (Marowijne)
presenteren tuinontwerp

De uitdagingen voor de schooltuinen beperken zich niet tot financiering en het beheer. OS Bambi bijvoorbeeld gaf aan dat de school ligt in een volksbuurt, waarin buurtbewoners in het verleden zonder toestemming “hielpen” oogsten- de lege bedden werkten uiteraard demotiverend voor de leerlingen die letterlijk de vruchten van hun arbeid niet konden plukken. Om die reden kiest deze school voor een gesloten kassenteelt met toezicht van een wachter. Op andere scholen zal dit probleem aangepakt worden door ouders van de leerlingen te betrekken bij de sociale controle van de teelt. Op termijn hopen alle scholen in staat te zijn open, veilige moestuinen te opereren die draagvlak genieten van de woonomgeving.

Sommige scholen gaan nog verder in hun ambitie. Zo is het idee van de schooltuin van de St. Angelineschool te Tamarin in eerste instantie ontstaan om minder draagkrachtige leerlingen een paar keer per week te kunnen voorzien van een voedzame maaltijd. De school is voornemens regelmatig te koken voor deze leerlingen om hun eenzijdige menu aan te vullen. Op andere scholen dient de moestuin naast inkomstenbron, als aanschouwelijk materiaal bij themadagen over een gezond milieu en tevens als locatie voor het volgen van lessen.

OS Zinkkampoe (Marowijne)

Het overeenkomstig voordeel voor alle betrokken scholen is dat de scholen in de toekomst een kenniscentrum kunnen worden waar ondernemers en landbouwers uit het gebied agrarische trainingen kunnen volgen. Een eerste aanzet voor die trainingen valt ook binnen dit project. De trainingen dienen versterkend te werken voor wat betreft werkgelegenheid en voedselzekerheid in deze gebieden. Zo kan een schooltuin een kenniscentrum worden voor een gemeenschap.

Landbouwers plukken vruchten van kennisuitwisselingsbezoek Asigron

“Dit wat we hier zien werkt erg motiverend. Dit is landbouw! Eigenlijk is wat wij doen spelen. Tijdens de volgende dorpsvergadering zullen we met de ervaring die we nu hebben, mensen overhalen om aan landbouw te doen”, gaf een landbouwer uit Matta enthousiast aan tijdens een veldbezoek aan Asigron.

Afgelopen zaterdag 29 juli bezochten ongeveer 20 personen uit Matta (Para) en Ricanaumofo (Marowijne) de uitgestrekte kostgronden op Asigron (Brokopondo). Kennisuitwisseling was het voornaamste doel van dit bezoek, dat onderdeel was van een project van het Centrum voor Landbouwkundig Onderzoek in Suriname (CELOS). De aanwezigen waren onder de indruk van de professionaliteit en de schaal waarop er verbouwd wordt. Ook PROJEKTA was aanwezig, omdat zij het projectteam van het CELOS te hulp staat in de uitvoer en rapportage naar de donor - de internationale Alcoa Foundation - toe.

Landbouw en bio-diversiteit

Het CELOS is in 2015 gestart met de uitvoer van dit project, dat zich richt op het behoud van agro-biodiversiteit in diverse gemeenschappen in Marowijne, Para en Brokopondo.

Eerder is er onder andere per dorp een inventarisatie gemaakt van welke gewassen op dit moment verbouwd worden. De bewoners hebben zelf middels een puntensysteem aangegeven aan welke gewassen zij het meest behoefte hebben. De economische potentie, maar meer nog of het een traditioneel gewas is, waren hierbij doorslaggevende argumenten. Sommige planten die traditiegetrouw worden verbouwd, worden namelijk bedreigd in hun voortbestaan. Door planters aan voldoende goed plantmateriaal te helpen, draagt het project niet alleen bij aan het behoud van de agro-biodiversiteit, maar ook aan de toegang tot gezonde voeding voor de bewoners van de gemeenschappen.

Plantmateriaal verzamelen en delen

Het Nationaal Herbarium is de enige instantie in het land die bevoegd is om plantmateriaal te verzamelen. Hun expertise op het gebied van verzamelingsmethodes (volgens internationale regelgeving) hebben zij met de planters van de dorpen gedeeld in een on-the-job training. Tijdens een tussentijdse evaluatie-sessie met de participerende planters uit Matta [oktober 2016], vertelde Anwar Helstone van het CELOS dat het projectteam prefereert het bestaande (traditionele) systeem van planten en conserveren te versterken, in plaats van voor de planters onbekende technieken op te dringen.

In totaal zijn er binnen dit project al meer dan honderd gewassen en kruiden verzameld en opgeslagen in het Nationaal Herbarium. Op deze manier blijven originele soorten bewaard en kunnen planters te allen tijde voorzien worden van gezond plantmateriaal om gewassen te verbouwen.

Kennisuitwisseling tussen gemeenschappen

Verschillende vertegenwoordigers van de gemeenschappen gaven zaterdag aan hoe groot de noodzaak is om kennis uit te wisselen en om afspraken te maken, bijvoorbeeld over de afzetprijzen van landbouwproducten. Door ervaringen met elkaar te delen en door samen aan oplossingen te werken, staan zij sterker en wordt landbouw een stabielere inkomstenbron. Hierdoor kunnen zij een hogere mate van economische ontwikkeling realiseren voor hun gemeenschappen. Ondanks de grote verschillen tussen de drie dorpen, benadrukten de aanwezigen met name de overeenkomstige uitdagingen. Door open en met respect voor elkaar en elkaars tradities te spreken, plukken alledrie de gemeenschappen de vruchten van dit project.  

Begeleiding door PROJEKTA

In februari 2015 riep de Alcoa Foundation organisaties op om projectideeën in te dienen bij PROJEKTA. Eerder werden projectvoorstellen rechtstreeks ingediend bij de afdeling Community Relations van Suralco. Zij ontvingen echter vaak projectvoorstellen die niet aan de voorwaarden van de Alcoa Foundation voldoen, waardoor organisaties en gemeenschappen in de gebieden waar Suralco werkte, vaak onvoldoende gebruik konden maken van de mogelijkheid om projecten financieel te laten ondersteunen. PROJEKTA is vanwege haar ruime kennis en ervaring met het werken met gemeenschapsorganisaties en het uitvoeren van soortgelijke programma’s, door de Alcoa Foundation gevraagd om de organisaties te trainen en begeleiden in het proces van projectaanvraag, -uitvoer en -rapportage.

Lees via de volgende links meer over het capaciteitsversterkingsprogramma van PROJEKTA:

• Green Heritage Fund start project op Brownsweg
• Overweldigende belangstelling voor fondsen Alcoa Foundation
• Langatabiki: hier zijn we
• Met het Surinaamse Rode Kruis op bezoek in Brokopondo
• Kinderen in Brokopondo werken aan rampenbestrijdingsplan
• Actieve Participatie van de bewoners van Matta in agrobiodiversiteitsproject van het Celos 

Actieve Participatie van de bewoner van Matta in agrobiodiversiteitsproject van het Celos

Op woensdag 12 oktober 2016 was Projekta mee op veldbezoek met het Centrum voor Landbouwkundig Onderzoek in Suriname (CELOS) in Matta. Het doel van ons bezoek was om te observeren hoe het project dat het CELOS samen met de bewoners van Matta uitvoert verloopt. PROJEKTA door de Alcoa Foundation gevraagd om organisaties te trainen en begeleiden in het proces van projectaanvraag, -uitvoer en -rapportage. Door met de organisaties het veld in te gaan, hopen wij hun beter te kunnen begeleiden in de uitvoering en rapportage.

Het CELOS voert een agrobiodiversiteitsproject uit dat de mensen van Matta moet helpen om hun gewassen te conserveren. Dit doen ze al op hun traditionele manier, immers zijn het voornamelijk gewassen die reeds generaties wordt verbouwd. Anwar Helstone van het CELOS gaf aan dat zij prefereren het bestaande (traditionele) systeem van planten en conserveren te versterken, in plaats van voor de planters onbekende technieken op te dringen.

Tijdens eerdere sessies, veld- en huisbezoeken hadden de bewoners de gelegenheid om deze vijf gewassen aan te geven. Ook zijn er 22 kostgronden bezocht en is er daar met de planters gesproken over welke gewassen prioriteit genieten. De economische potentie, maar meer nog of het een traditioneel gewas is, waren hierbij doorslaggevende argumenten. De sessie van afgelopen woensdag was bedoeld om definitieve keuzes te maken. De bewoners kregen de ruimte om dit nogmaals onderling te bespreken, ook vanwege het feit dat er een paar nieuwe mensen bij deze meeting aanwezig waren. Hiernaast is ook besproken of de boeren op hun eigen kostgrond willen conserveren of dat ze dit op een centrale plek wilden doen. De bewoners kozen ervoor om dit te doen op hun eigen kostgrond. Het conserveren van de gewassen op een gezamenlijke plek zou meer coördinatie vereisen en de bewoners gaven aan dat dit momenteel niet werkbaar is.

FPIC

Alvorens een project uit te voeren, moet de gemeenschap op wie het betrekking heeft over voldoende informatie beschikken, opdat zij een geïnformeerd besluit kunnen maken over de activiteiten die een organisatie in hun woon- en leefomgeving wil uitvoeren. Hoe gaat het hun leven beïnvloeden, hoe hebben zij en hun nageslacht voordeel aan? Om de bewoners van Matta te helpen om de voorwaarden voor het verlenen van toestemming aan CELOS samen te stellen, heeft zij de hulp van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) ingeroepen. De bewoners waren blij dat hun eigen organisatie, zoals zij dat zelf benadrukten, betrokken was in het geheel en geloven dat er hierdoor een overeenkomst zal uitvloeien die voordelen heeft voor betrokken partijen. Dit wordt Free prior and informed consent (FPIC) genoemd.

Vervolgens heeft het CELOS het voorstel gedaan om een uitwisseling te doen met de twee andere dorpen die ook deelnemen aan dit project. Dit is een behoefte die de vertegenwoordigers van organisaties tijdens een bijeenkomst op het CELOS vorige maand hadden geuit. De twee andere dorpen zijn Asigron en Ricanoumofo. De bewoners zullen de planning zelfs ter hande nemen. Hierdoor wordt ook meteen aan capaciteitsversterking gedaan.

Begeleiding door PROJEKTA

In februari 2015 riep de Alcoa Foundation organisaties op om projectideeën in te dienen bij PROJEKTA. Eerder werden projectvoorstellen rechtstreeks ingediend bij de afdeling Community Relations van Suralco. Zij ontvingen echter vaak projectvoorstellen die niet aan de voorwaarden van de Alcoa Foundation voldoen, waardoor organisaties en gemeenschappen in de gebieden waar Suralco werkte, vaak onvoldoende gebruik konden maken van de mogelijkheid om projecten financieel te laten ondersteunen. PROJEKTA is vanwege haar ruime kennis en ervaring met het werken met gemeenschapsorganisaties en het uitvoeren van soortgelijke programma’s, door de Alcoa Foundation gevraagd om de organisaties te trainen en begeleiden in het proces van projectaanvraag, -uitvoer en -rapportage.

Naast de nieuwe projecten die resulteerden uit de de oproep van februari 2015, begeleidt PROJEKTA ook organisaties die eerder een donatie ontvingen en nog bezig zijn met de projectuitvoer en/of rapportage. Voorbeelden hiervan zijn Caribamboo, de Pater Ahlbrinck Stichting (PAS) en ProHealth.

Lees via de volgende links meer over het capaciteitsversterkingsprogramma van PROJEKTA:

·                     Green Heritage Fund start project op Brownsweg

·                     Overweldigende belangstelling voor fondsen Alcoa Foundation

·                     Langatabiki: hier zijn we

·                     Met het Surinaamse Rode Kruis op bezoek in Brokopondo

·                     Kinderen in Brokopondo werken aan rampenbestrijdingsplan

·                     CELOS werkt met lokale gemeenschappen aan behoud agro-biodiversiteit

CELOS werkt met lokale gemeenschappen aan behoud agro-biodiversiteit

Het Centrum voor Landbouwkundig Onderzoek in Suriname (CELOS) is in 2015 gestart met de uitvoer van een project gericht op het behoud van agro-biodiversiteit in diverse gemeenschappen in Marowijne. Inmiddels zijn we meer dan een jaar verder en vond het projectteam het tijd om een evaluatie- en planningsmeeting te houden. Deze vond afgelopen vrijdag 19 augustus plaats. Een essentieel onderdeel van deze meeting was de aanwezigheid van lokale vertegenwoordigers van de pilot-dorpen, te weten Mata, Ricanaumofo en Asigron. Ook PROJEKTA was aanwezig, omdat zij het projectteam van CELOS te hulp staat in de uitvoer en rapportage naar de donor – de internationale Alcoa Foundation - toe.

De medewerkers van het CELOS gaven een update over wat er per pilot-dorp gedaan is. Per dorp is er een inventarisatie gemaakt van welke gewassen op dit moment verbouwd worden. De bewoners hebben zelfs middels een puntensysteem aangegeven aan welke gewassen zij het meest behoefte hebben. Sommige planten die traditiegetrouw worden verbouwd, worden bedreigd in hun voortbestaan. Door planters aan voldoende goed plantmateriaal te helpen, draagt het project niet alleen bij aan het behoud van de agro-biodiversiteit, maar ook aan de toegang tot gezonde voeding voor de bewoners van de gemeenschappen.

Het Nationaal Herbarium was ook vertegenwoordigd. Zij speelt een cruciale rol in het project, aangezien zij de enige instantie in het land is die de bevoegdheid heeft om plantmateriaal te verzamelen. Er werd verteld over welke soorten er tot dusver zijn verzameld en op welke manier dit is gedaan. Hun expertise op het gebied van verzamelingsmethodes (volgens internationale regelgeving) hebben zij met de planters van de pilot-dorpen gedeeld door een on-the-job training te geven. In totaal zijn er binnen dit project al 111 gewassen en kruiden verzameld en opgeslagen in het Nationaal Herbarium. Op deze manier blijven originele soorten bewaard en kunnen planters te allen tijde voorzien worden van gezond plantmateriaal om gewassen te verbouwen.

De meeting boodt ruimschoots de mogelijkheid voor de lokale vertegenwoordigers om hun ervaringen te delen, vragen te stellen en kritiek te uiten. Voor de voortzetting van het project (en de duurzaamheid op lange termijn) was het voor het projectteam van groot belang dat de lokale vertegenwoordigers hun visie gaven, en blijven geven, op de planning van de vervolgactiviteiten.

Begeleiding door PROJEKTA

In februari 2015 riep de Alcoa Foundation organisaties op om projectideeën in te dienen bij PROJEKTA. Eerder werden projectvoorstellen rechtstreeks ingediend bij de afdeling Community Relations van Suralco. Zij ontvingen echter vaak projectvoorstellen die niet aan de voorwaarden van de Alcoa Foundation voldoen, waardoor organisaties en gemeenschappen in de gebieden waar Suralco werkte, vaak onvoldoende gebruik konden maken van de mogelijkheid om projecten financieel te laten ondersteunen. PROJEKTA is vanwege haar ruime kennis en ervaring met het werken met gemeenschapsorganisaties en het uitvoeren van soortgelijke programma’s, door de Alcoa Foundation gevraagd om de organisaties te trainen en begeleiden in het proces van projectaanvraag, -uitvoer en -rapportage.

Naast de nieuwe projecten die resulteerden uit de de oproep van februari 2015, begeleidt PROJEKTA ook organisaties die eerder een donatie ontvingen en nog bezig zijn met de projectuitvoer en/of rapportage. Voorbeelden hiervan zijn Caribamboo, de Pater Ahlbrinck Stichting (PAS) en ProHealth.

Lees via de volgende links meer over het capaciteitsversterkingsprogramma van PROJEKTA:

·                     Overweldigendebelangstelling voor fondsen Alcoa Foundation

·                     Langatabiki: hier zijn we

·                     Met het Surinaamse Rode Kruis op bezoek in Brokopondo

·                     Green Heritage Fund start project op Brownsweg

·                     Kinderen in Brokopondo werken aan rampenbestrijdingsplan