Dinsdagavond, 7 november
2012, ging Dr. Paul Tjon Sie Fat in het
Lalla Rookh gebouw met de aanwezige bezoekers het gesprek aan over de invulling
van burgerschap in geval van discriminatie. De discussieavond was de tweede
activiteit van Projekta in het kader van de democratiemaand.
Citizenship en burgerschap
Hij begon de avond met
een korte introductie van diverse begrippen rondom ‘citizenship’. Zo kaartte
hij aan dat ‘citizenship’ eigenlijk een relafief nieuw woord is en dat, net als
andere nieuwe woorden, moeilijk te vertalen is. Het Engelse woord Citizenship
geeft vooral de relatie tussen de persoon en de Staat of associatie van Staten
benadrukt. In het Nederlands is ‘citizenship’ vertaald naar burgerschap. Alleen
is de Engelse vertaling van burger ‘civilian’ en dat heeft in het Engels weer
een geheel andere betekenis.
Omdat burgerschap ingaat
op de relatie tussen de burger en de Staat, staan dus niet persoonlijke
problemen die iemand moet overwinnen centraal, maar het oppakken van problemen
die structureel zijn. Dit werd inzichtelijk toen een aanwezige vertelde over haar
vriend uit India, die naar Suriname wilde komen. Hij moest voor zijn Surinaams visum
een lange lijst van recente testresultaten overhandigen, waaronder een
aids-test . Het was een onredelijke lijst. Zij heeft toen zelf contact gezocht
met het ministerie van Buitenlandse Zaken en men heeft kunnen regelen dat hij
wel de testen moest ondergaan, maar dat zijn visum daarna niet geweigerd zou
worden. Dat is een persoonlijk probleem,
die de vrouw zelf heeft opgepakt. Ze heeft het echter niet daarbij gelaten, en
heeft via verschillende manieren, en bij verschillende instanties het probleem
aangekaart, via discussies, brieven en persoonlijke gesprekken. Ze heeft begrepen dat inmiddels de
visumvoorwaarden zijn aangepast. Haar acties om om het beleid gewijzigd te
krijgen, zijn burgerschapsactiviteiten.
De relatie tussen de
burger en de Staat vindt dus niet alleen plaats tijdens verkiezingen of door
middel van ‘activisme’. De invulling van ‘citizenship’ of burgerschap kan ook
gedaan worden door het schrijven van een brief, praten met beleidsmedewerkers,
bundeling in een belangengroep of lobby-werk. Het gaat erom dat burgerrechten –
en plichten worden uitgeoefend.
Discriminatie
Discriminatie is het
onrechtmatig maken van onderscheid tussen mensen met als gevolg dat een persoon
of groep schade ondervindt. Bij discriminatie is altijd sprake van machtsverschil en
sociale ongelijkheid. Je kan onderscheid maken, als het maar geen waardeoordeel
heeft en niemand er schade van ondervindt. Niemand vindt het bijvoorbeeld erg
dat 60-plussers voorrang krijgen bij een bank. En het is logisch dat op basis
van onderscheid, een bedrijf kiest voor de beste werknemer. Het is een ander
verhaal als een bedrijf bij twee gelijke kandidaten, de één een man en de ander
een vrouw, vanzelfsprekend kiest voor de man zonder dat inhoudelijk goed te
kunnen beargumenteren.
Maar wat als er sprake is
van discriminatie, neemt men hun rol als burger op zich? Worden situaties
aangekaart? Een bezoekster die actief is binnen de vakbond gaf aan dat zij vaak
tegenkomt dat werkgevers mensen met een drugsverleden niet in dienst nemen. Zij probeert dan werkgevers ervan te
overtuigen dat een fout in het verleden, iemand niet altijd mag blijven
achtervolgen. Op die manier probeert ze haar burgerschap in te vullen als het
gaat om discriminatie.
Hierna gingen nog
verschillende voorbeelden over tafel. Mensen met een bepaalde politieke
achtergrond worden onder de ene regering wel aangenomen en bij een andere
regering moet men weer verdwijnen. Ook bij sollicitaties in het bedrijfsleven
kan politieke achtergrond van invloed zijn op aanname. Discriminatie op basis
van politieke achtergrond wordt echter niet als zodanig erkend in Suriname.
Tijdens de avond werden
ook verschillende vormen van discriminatie tegen vrouwen benoemd. Eén
bezoekster gaf aan dat als een man uitloopt, er weinig problemen zijn. Een
vrouw die uitloopt en vervolgens wordt mishandeld door haar man, hoeft niet te
rekenen op medeleven. Of een zakenvrouw die op bedrijfsbezoek gaat samen met
een mannelijke collega. De klant richt alle vragen dan automatisch aan de man,
ook over de onderwerpen die hem niet aangaan; de vrouw wordt genegeerd.
Actief burgerschap in Suriname als gaat om discriminatie?
De zaal was het met
elkaar eens dat mensen in Suriname nog te weinig situaties aankaarten bij de
betreffende instanties of hun rol als actief burger goed invullen. Sharda Ganga
ziet, vanuit haar functie bij Projekta, dat veel mensen individuele dingen
meemaken, maar weinig moeite doen om uit te zoeken of zij de enige zijn of dat
er meer mensen zoals zij zijn. Ze constateert tegelijkertijd ook dat steeds
meer mensen, dwars door politieke kleuren heen, problemen aankaarten. Het onder
de aandacht blijven brengen van een probleem en gericht actie ondernemen zijn
de volgende stappen. Ze ziet dat er langzaam steeds meer belangengroepen komen,
die hun stem laten horen richting de Staat.
"We zijn er nog niet, maar de eerste stappen worden wel genomen." Hiermee werd de
tweede discussieavond van stichting Projekta in het kader van de
democratiemaand afgesloten.
