Corruptie is normaal

Moet je reisje naar de Champions League finale aannemen als relatiegeschenk van een bedrijf dat meedingt naar een contract waar jij over moet beslissen? Wat doe je straks met al die enorme kerstpakketten die je thuis bezorgd krijgt van mensen die een vergunning hebben aangevraagd bij jouw afdeling? En blijf je stil als je partner heeft gelogen over zijn diploma’s als jij in de selectiecommissie zit? Het zijn enkele van de vragen waar de deelnemers aan de corruptie-awareness sessie van Projekta zich over bogen. De sessie werd georganiseerd in het kader van de Internationale Anti-corruptiedag op 9 december, en was onderdeel van Democratiemaand 2020.

Familie

De sessie was een combinatie van theorie, over definitie en vormen van corruptie, en interactieve quizzen en discussies aan de hand van cases. Bij de ‘Boter op je Kop’ quiz konden deelnemers nagaan in hoe verre hun eigen handelen in dagelijkse situaties neigt naar corruptie. Benoemingen als familielid accepteren, gunsten vragen aan familieleden werkzaam bij dienstverlenende overheidsinstanties zijn enkele cases aan de hand waarvan de deelnemers konden toetsen of hun handelen in dagelijkse situaties corruptiegevoelig is.

Tijdens een korte presentatie werd vervolgens stilgestaan bij de definitie van corruptie en werden diverse vormen van corruptie nader bekeken, van vriendjespolitiek en nepotisme tot fraude en omkoping. Er werd ook stilgestaan bij belangenverstrengeling, en bij ‘state capture’ – als de centrale functies van de Staat worden ontmanteld, bijvoorbeeld door een persoon of partij die wetgeving kan laten maken die zijn belang voorop stelt.

Corruptie is norm

De sessie werd afgesloten met een serie van ‘Corrupte Corry’s’, een serie cases bedacht door Projekta. ‘Elke gelijkenis met bestaande personen en gebeurtenissen is geheel toevallig’ gaf de facilitator aan, met een overduidelijke knipoog. De deelnemers konden met elkaar nagaan of de handelingen van Corry corrupt waren of ernaar neigden, en zo ja, welke vorm van corruptie aan de orde was.

De case van de directeur van een ministerie die zijn/haar kinderen en hun vrienden, ook na werktijd door de chauffeur laat halen en die het overwerk vervolgens boekt op kosten van de Staat, is slechts één voorbeeld van een case die voor veel discussie zorgde.

De discussies maakten duidelijk dat velen dagelijks geconfronteerd raken met wat in feite corruptieve handelingen zijn, maar dat die als norm zijn geaccepteerd. Velen zijn dus niet in staat om corruptierisico’s te herkennen in hun eigen omgeving of hun eigen werk en handelen.

Deelnemers hebben de sessie als eye-opener ervaren, en hebben aangegeven dat soortgelijke sessies ook nuttig zijn voor o.a. jongeren en overheidsfunctionarissen. Projekta vertelde dat zij al sinds 2009 verschillende sessies organiseerde, ook voor bijvoorbeeld politieke partijen.

Helaas is de belangstelling nooit erg groot geweest- niet alleen bij de politieke partijen, maar ook bij het publiek. Velen denken wellicht te weten wat corruptie is, maar uit de sessie bleek weer eens dat dit bij lange na niet het geval is.

Werk aan de winkel voor de Rechtsstaat

In de derde Zoom paneldiscussie tijdens de Democratiemaand 2020 van Projekta, stond de rechtsstaat centraal. De virtuele paneldiscussie, gehouden op woensdag 2 december, concentreerde zich rond de ‘Rule of Law Index’ welke elk jaar wordt gepubliceerd door het World Justice Project. De Index meet de status van de rechtsstaat in de hele wereld aan de hand van een aantal factoren, zoals beperkingen aan de macht van de overheid, de afwezigheid van corruptie, de civiele en strafrechtspraak.

Ineke de Miranda, voormalig rechter, thans lid van de Raad van Advies van het Centrum voor Democratie en Rechtspleging (CDR) ging in haar presentatie in op de overall score van Suriname op die index. In vergelijking met het vorig jaar is Suriname een aantal plekken gedaald op de Index, van plek 69 (van de 126 landen) naar de 76ste plaats (van de 128 landen) – de onderste helft van de Index dus. Er is werk aan de winkel om onze rechtsstaat sterker te maken, stelde de Miranda. 

Het is belangrijk om niet alleen te kijken naar de overall score op de hoofdfactoren, omdat die een vertekend beeld kunnen geven. Zo lijkt op het eerste gezicht Suriname nog redelijk te scoren als het gaat om ‘Open Government’, een begrip dat de principes omvat van transparantie, integriteit, het afleggen van rekenschap en participatie van belanghebbenden. Nu lijkt er in Suriname wel een redelijke mate van stakeholder participatie, maar het ontbreekt aan systematische en tijdige publicatie van informatie door de overheid, er is geen wet Openbaarheid van Bestuur en klachtenmechanismen zijn of niet-bestaand of functioneren slecht. 

Zo is het voor elk van de hoofdlijnen van de index belangrijk om verder te kijken. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor de factor ‘Orde en Veiligheid’ waarbij Suriname een perfecte 1 scoort voor afwezigheid van burgerlijk conflict (burgeroorlog), maar vervolgens een ontzettend laag cijfer (0.2) scoort als het gaat om ‘afwezigheid van gewelddadig verhaal halen’(violent redress). Dit duidt erop dat in Suriname personen veels te vaak geweld aanwenden om onderlinge geschillen op te lossen. ‘Ik vraag me af hoe dat zou komen’, stelde de Miranda.

Grondwetswijziging

Er zijn ook gebieden waar Suriname het over het algemeen goed doet, zoals het waarborgen van de fundamentele rechten zoals vrijheid van geloof en religie; van vereniging en vergadering; en de vrijheid van meningsuiting. De Miranda vroeg aandacht voor een aantal aanbevelingen die zijn gedaan  tijdens de conferentie “Democratie, rechtsstaat en rechtspleging” georganiseerd door het CDR vorig jaar, die moeten bijdragen aan een sterkere rechtsstaat in Suriname, zoals investeringen in het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand en het voortzetten van de overgang van het beheer van de rechterlijke organisatie van het Ministerie van Justitie en Politie naar de rechtsprekende macht. Een andere aanbeveling van de conferentie is dat het ‘s lands bestuur uiterlijk in 2021 een wetsvoorstel aan De Nationale Assemblée aanbiedt voor substantiële wijziging van delen van de Grondwet met betrekking tot o.a. het regeerstelsel, het kiesstelsel, de maximale benoemingstermijn voor de president, het recht van ontbinding van het parlement, specifieke rechten van inheemsen en tribale volkeren, financiering van politieke partijen en beschrijving van een memorie van toelichting bij de Grondwet. 

De staat van Civiele- en Strafrechtspraak 

Ook Eloa van der Hilst, advocaat in overwegend het civiele recht, stond stil bij hoe wij onze rechtstaat sterker kunnen maken. Zij focuste zich in haar presentatie vooral op de aspecten van het civiele en strafrecht. Bij het beoordelen van het civiele en strafsysteem worden factoren zoals toegankelijkheid beoordeeld, maar ook de factoren zoals corruptie in het systeem, discriminatie door het systeem, alternatieve geschillenbeslechting, de duur van het proces en ongepaste inmenging van de overheid. 

Tekort aan rechters 

Van der Hilst, die ook dit jaar één van de respondenten was voor het World Justice Project, geeft aan dat er binnen het civiel systeem een aantal structurele problemen zijn, hoewel er in de loop der jaren het één en ander is verbeterd. Zo is er sprake van een snellere ingang bij de rechter in geval van een kort geding; verzoeken voor beslag worden sneller toegekend, en vonnissen zijn sneller beschikbaar. Het Hof van Justitie publiceert ook de vonnissen via haar website. Echter is het door de COVID crisis veelal niet mogelijk lijfelijk aanwezig te zijn in de rechtszaal. Stagiaires kunnen niet naar de zitting, wat een achterstand betekent in hun opleiding. 

Ook de ‘onredelijk lange duur van het proces’ wordt Suriname aangerekend op de Index. De afhandeling van rechtszaken duurt steeds langer, stelt van der Hilst. Er zijn meer rechters nodig om de veelheid van rechtszaken af te handelen. De wet geeft aan dat er maximaal 40 rechters mogen zijn in Suriname, maar door de groei van de samenleving en dus ook van het aantal rechtszaken is dit aantal niet meer valide. Alle sprekers waren het erover eens dat door de druk op het klein aantal rechters de kwaliteit van de rechtspraak achteruit kan gaan en processen te lang duren. De aanbeveling is dan ook te investeren in een initiële en een structurele rechtersopleiding en daardoor een constante aanwas van rechters te garanderen. 

Ineke de Miranda gaf aan dat de burger bewuster wordt van zijn rechten, en dus vaker naar de rechter gaat. Zij hield het publiek voor dat de CDR met projectfinanciering van EU twee verkorte opleidingen tot rechter zal aanbieden, en ook een project om schrijfjuristen op te leiden die binnen 15 maanden vonnissen zullen leren schrijven. De schrijfjuristen zijn tevens een kweekvijver voor toekomstige rechters. Het probleem is hiermee nog niet volledig opgelost, want ook het aantal griffiers en zittingszalen zal moeten toenemen gaf de Miranda aan.

Gerechtigheid en corruptie 

Advocaat Antoon Karg, ook één van de respondenten voor de Rule of Law Index, gaf aan dat Suriname voor wat gerechtigheid en corruptie betreft gepositioneerd staat in de buurt van landen zoals Kazachstan, Kosovo en Senegal gaf de spreker aan. Dit zijn landen met een recent verleden van interne oorlogen. Suriname staat ook op de onderste plaats als gekeken wordt naar de landen van de Caraïbische regio en Latijns Amerika. Dit is zorgelijk.

Karg gaf aan dat de corruptie bij de uitvoerende en wetgevende macht veel hoger is dan het gemiddelde dat gehanteerd wordt. Het is overigens ook opvallend dat volgens de Index de corruptie bij de wetgevende en de uitvoerende macht veel erger wordt geacht dan die bij de politie en leger en bij de rechterlijke macht. Karg noemde drie wetten die wat hem betreft nodig zijn om de rechtsstaat te versterken, naast de constitutionele wijzigingen en andere maatregelen die ter sprake kwamen, namelijk de Transitiewet die een ordelijk verloop van machtsoverdracht na een verkiezing regelt, de wet Dwangsom Bestuur, die de Overheid zal dwingen sneller te handelen als zij in het ongelijk is gesteld door de rechter, en de wet op het Enquêterecht voor zowel DNA als Districtsraden. Hij pleit hierbij dus ook voor het creëren van de mogelijkheid om getuigenverhoor op districtsniveau te doen. Voor de Miranda staat de Wet Openbaarheid van Bestuur hoog op de agenda. Voor Van der Hilst is absoluut prioriteit dat er een uitgewerkt insluitbeleid met duidelijke indicatoren van wat wordt verstaan onder een redelijk vermoeden van schuld en andere voorwaarden en een tuchtcollege/klachtenmechanisme voor het Openbaar Ministerie. Als aanvulling ziet Karg graag ook verschil in indicatoren voor wat redelijk/toepasselijk insluitbeleid bij een recidivist of first offender. 

Ook het functioneren van advocaten is aan de orde geweest. Zo pleit Van der Hilst voor strengere stage-eisen voor de advocatenopleiding. Een puntensysteem, permanente educatie en transparantie met betrekking tot de verdiencapaciteit van advocaten zijn door Karg aangedragen. 

Wet Openbaarheid van Bestuur: Cruciaal voor onze democratie

 “Overheidsfunctionarissen doen alsof de informatie hun eigendom is. De informatie die in het publieke domein thuishoort, wordt in veel gevallen als top secret behandeld. Maar het is informatie waar de samenleving recht op heeft, want het zijn beslissingen die betrekking hebben op die samenleving. Eén van de belangrijkste dingen die dit kan veranderen is de WOB”, zo pleitte Ivan Cairo tijdens de Paneldiscussie Wet Openbaarheid van Bestuur: Cruciaal voor onze democratie, die in het kader van de Democratiemaand op 23 november 2020 georganiseerd werd door Projekta, via Zoom en Facebook live.

Fayaz Sharman, voormalig hoofd Juridische Ondersteuning van de Nationale Assemblée (DNA) en momenteel juridisch adviseur op het Kabinet van de President, sprak op persoonlijke titel. Hij ging in op de juridische aspecten van de WOB. “Openbaarheid is een conditio sine qua non, een onvermijdelijke voorwaarde, voor good governance en burgerparticipatie.”

Op dit moment hebben burgers wel mogelijkheden om informatie op te vragen bij de overheid of regering, via bijvoorbeeld een verzoekschrift of beklagschrift. Problematisch is echter dat er geen wettelijke basis is om het af te dwingen. “We kunnen de Staat niet naar de politie brengen omdat de Staat je geen informatie wil geven.”

Sharman eindigde zijn presentatie met wat er reeds gedaan is met betrekking tot openbaarheid van bestuur en wees, naast de Anti-corruptiewet, ook op de Comptabiliteitswet 2019. Kort samengevat: de begrotings– en verantwoordingsstukken van overheidsorganen genoemd in de wet moeten informatie bevatten om het beleid van het bestuur te kunnen beoordelen. Die informatie moet gemakkelijk toegankelijk en tijdig beschikbaar zijn. Dat betekent bijvoorbeeld dat het publiek ook inzage moet hebben in waar alle subsidies naar toe gaan.

Openbaarheid van Bestuur door middel van het Enquêterecht

DNA-lid Cheryl Dijksteel, tevens docent aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname brak een lans voor het Enquêterecht. In juni vorig jaar diende de huidige DNA-voorzitter Martinus Bee al een initiatiefwet in. Anders dan bij het Interpellatierecht, kan met het Enquêterecht door DNA informatie opgevraagd worden los van de regering.

Volgens Dijksteel geeft het Enquêterecht een extra dimensie aan de volksvertegenwoordiging, want het vergroot de controlefunctie van DNA. Het recht zou ook een preventieve werking kunnen hebben, zegt Dijksteel, want als er bijvoorbeeld een misstand geconstateerd wordt bij een parastataal bedrijf en een klokkenluider dit naar buiten brengt, kan het inzetten van het enquêterecht door DNA ervoor zorgen dat ergere misstanden worden voorkomen.

Het Enquêterecht kan ook burgerparticipatie bevorderen, omdat de burger weet dat als deze informatie doorgeeft aan een parlementariër, er iets mee gedaan kan worden. “Nu wordt er ook informatie gegeven door burgers aan parlementariërs, maar die zijn afhankelijk van informatie die de regering geeft.”

Journalistiek: lastig werken zo

Journalist Ivan Cairo trakteerde de meer dan 40 aanwezigen op tal van voorbeelden uit zijn ruim 25-jarige ervaring als politiek verslaggever. “De overheid houdt niet van pottenkijkers. Zij doet er letterlijk en figuurlijk alles aan om informatie af te schermen.” De persmomenten die de overheden organiseren zijn niet genoeg om als journalist je werk naar behoren te doen. “De pers is het instrument bij uitstek om de samenleving op een onafhankelijk manier te informeren over wat er in die samenleving speelt en ook over wat de overheid doet en niet doet. Want het handelen van de overheid heeft invloed op het leven van de samenleving.”

De hamvraag is volgens Cairo “Is er wel politieke wil?” De Surinaamse Vereniging van Journalisten (SVJ) heeft met verschillende parlementen sessies gehouden. Ook is deze issue aangekaart tijdens de hearings van de huidige regering, in aanloop naar hun regeerakkoord. Ondertussen hadden tal van zaken opgehelderd kunnen worden indien er een WOB was geweest. Als voorbeeld noemde hij het vertrek van Suralco: “dan hadden we kunnen oprakelen wat tot nu toe niet aan de samenleving is verteld”.

En als een burger wordt geconfronteerd met de bouw van een bordeel of een casino in zijn of haar woonwijk, zou die via een beroep op de WOB inzage krijgen in besluitvorming. “De burger moet de gelegenheid krijgen om het bestuurlijke proces van de overheid te doorzien”, zei Cairo.

Gebrek aan integriteit als barrière

Tijdens de presentaties stroomden vragen van kijkers binnen via de chat. Opvallend was dat het publiek ook met elkaar in gesprek ging in de chat en elkaar van informatie voorzag, of elkaar bijviel: “helemaal mee eens!”

Tijdens deze levendige discussie, kwamen issues ter sprake als beroepsgeheime informatie en privacy, de functie van,  en het gebrek aan goede overheidscommunicatie, de noodzaak van een Ombudsinstituut, het niet up-to-date zijn van overheidswebsites, de rol van RR, DR en Burgerinformatiecentra (BIC), en het gebrek aan integriteit bij politici.

“Is het niet de hoogste tijd voor een integriteitscode voor politici?” vroeg een deelnemer. De panelleden waren unaniem: “Zo een code had er allang moeten zijn. Volgens Dijksteel is een wet het fundament, maar het zit in de aard van de mens om een manier te vinden om te handelen in eigen belang. Sharman pleitte daarom voor een cultuur van openheid en transparantie.

Cairo benadrukte daarom weer het belang van de Wet Openbaarheid van Bestuur, want “het is een instrument om zij die een corrupte inborst hebben tegen te houden”. Hij benadrukte ook dat politici elkaar moeten wijzen op fouten, in plaats van elkaar in bescherming te nemen.

Cairo zegt dat wat er nu moet gebeuren geen rocket science is. “Iedereen weet dat de WOB er moet komen. Het ligt aan de samenleving om de politiek dat zetje te geven dat die komt.” Volgens hem liggen die dingen al panklaar. “Ze hoeven alleen nog maar in de olie en bakken maar.”

Panelleden brengen gekozen DC onder de aandacht tijdens Democratiemaand paneldiscussie

“Je hebt decentralisatie nodig voor integraal beleid. Je hoort vaak in het parlement dat men praat over integraal beleid. Maar soms vraag ik me af: weten regeringen wel wat integraal beleid is? Omdat als je echt integraal beleid zou moeten doorvoeren, dan zou ik dat al moeten zien aan de taken die je duidelijk toebedeelt aan de bestuursorganen binnen districten.” Aldus DNA-lid Patricia Etnel tijdens de paneldiscussie Decentralisatie: een stapje verder in onze democratie.

Onder grote online belangstelling is op woensdag 18 november de eerste officiële openbare activiteit van de Democratiemaand 2020 gehouden. Projekta organiseert de Democratiemaand sinds 2008, om op deze manier aandacht te vragen voor de thema’s democratie, rechtsstaat en mensenrechten. De gedachte is dat een sterke democratie vraagt om een voortdurend en nauwgezet werken aan de realisatie ervan. In een duurzame democratische cultuur kennen de burgers hun rechten en verantwoordelijkheden. En als niet iedereen deze kent, dan moet dit door middel van educatie en informatie worden verspreid.

Tijdens een paneldiscussie, waaraan mensen konden deelnemen via Zoom en Facebook live, gingen panelleden Patricia Etnel en Iris Gilliad dieper in op de rol die decentralisatie voor democratie speelt. Jennifer Simons die aanvankelijk ook op het programma stond, moest helaas verstek laten gaan. Sharda Ganga, directeur van Projekta en tevens moderator van de avond, las wel een statement voor die de oud DNA-voorzitter had voorbereid. Zij legde de nadruk op de noodzaak van goede wettelijke regelingen voor succesvolle decentralisatie en speciale aandacht voor o.a. de positie van het traditioneel gezag daarbinnen.

Gedecentraliseerde eenheidsgedachte

DNA-lid Patricia Etnel onderzoekt de bestuurlijke inrichting van de Republiek Suriname, en startte in dat kader haar presentatie met een stukje geschiedenis over de staatsvorm en de (oorspronkelijke) ideeën die daaraan ten grondslag liggen. Met het oog op de in de Grondwet (1987) geformuleerde gedecentraliseerde eenheidsgedachte, stelt ze de huidige taakverdelingen en machtsverhoudingen ter discussie.

Slide uit de presentatie van Patricia Etnel. 

Decentralisatie is geboren in de jaren ‘50 en het begrip districtscommissaris bestond ook al voor de onafhankelijkheid. Aangezien districten nooit echt betrokken zijn, maar de decentralisatiegedachte wel verankerd ligt in de Grondwet, plaatst Etnel vraagtekens bij de uitvoerende macht. “Wanneer we kijken naar de uitvoering van onze Grondwet van 1987 met betrekking tot de uitvoerende macht, is dit of niet goed begrepen of is er opzet in de zaak?"

Etnel vindt dat wij niet alles klakkeloos hoeven over te nemen van andere landen “Wij kunnen ons eigen systeem ontwikkelen. Aan de hand van jouw historische ontwikkeling, aan de hand van jouw bevolkingspopulatie en de manier hoe je je land wil ontwikkelen, ga je je eigen systeem ontwikkelen.”

De rol die decentralisatie zou moeten spelen in democratisering en het belang van burgerparticipatie dat hierbij essentieel is, komt niet tot volle wasdom omdat taken niet overgeheveld worden van centraal naar districts- of ressortniveau.

Deze taken hoeven niet opgenomen te worden in de wet regionale organen maar kunnen worden vastgelegd in een soort huishoudelijk reglement per district. Etnel benadrukte wel dat er sterke mensen voor nodig zijn en pleitte herhaaldelijk ervoor dat politieke partijen werk maken van de capaciteitsversterking van DR- en RR-leden. Ook is zij er geen voorstander van om decentralisatie toe te bedelen aan slechts één ministerie (in ons geval het ministerie van Regionale Ontwikkeling); alle ministeries zouden decentralisatie moeten bevorderen. 

De Grondwet is duidelijk over de verschillende bevoegdheden van de uitvoerende macht, maar die is niet vertaald naar de taakverdeling in de praktijk, zegt Etnel. Zij is stellig: de uitvoerende macht is niet de president en raad van ministers; het is de regering, de districten en de ressorten.

Decentralisatie en burgerparticipatie

Bestuurskundige Iris Gilliad besprak in haar presentatie het grote Decentralisatie-programma (DLGP), waarbinnen zij jarenlang verantwoordelijk was voor het vormgeven van burgerparticipatie. Ze ging met name in op twee manieren van burgerparticipatie: hoorzittingen en buurtcomités. Hoorzittingen zijn verplicht, want burgers moeten inspraak hebben. Maar ook hier sluit de praktijk niet aan op de theorie, aldus Gilliad. Sommige zaken mag een district zelfstandig uitvoeren, zoals het onderhouden van zandwegen, maar het budget en zeggenschap liggen bij de centrale overheid. Zaken die burgers aangeven, kan het districtsbestuur niet (zelfstandig) uitvoeren en omgekeerd wordt het districtsbestuur vaak genoeg verrast met de uitvoer van projecten door de centrale overheid, bijvoorbeeld ontwatering, waarvan de autonomie eigenlijk ligt bij het district.

Andere uitdagingen met betrekking tot decentralisatie liggen volgens Gilliad op het gebied van communicatie (tussen de hoorzittingen door wordt er niet gecommuniceerd met de burgers) en de coördinatie-capaciteit van de DR en RR.

Gilliad is het eens met Etnel dat de autonome taken van het districtsoverheden moeten worden vastgelegd en versterkt, maar voorziet wel een probleem met de overdracht: “mensen willen niet makkelijk macht afstoten.”

Actieve online participatie

Het onderwerp houdt mensen bezig, zoveel werd duidelijk uit de actieve participatie van de deelnemers in de chat. Zij stelden vragen over onder andere het disfunctioneren van districts- en ressortsraden, en (het ontbreken van) de link tussen districtsplannen en het meerjarenontwikkelingsplan (MOP).

Op de vraag of decentralisatie tot nu toe heeft bijgedragen aan de democratie, antwoordde Etnel dat wanneer ze kijk naar wat de uitkomst zou moeten zijn van de hoorzittingen, ze vindt dat er weinig tot niets is gedaan. “Het lijkt alsof we alleen werken aan lonen goedkeuren en niet aan ontwikkeling”.

Deelnemer Sheila Ketwaru, directeur van BFN, voegde hieraan toe: “Wanneer de begroting van het Districtsplan moet worden goedgekeurd en bekostigd op nationaal niveau dan is er geen sprake van decentralisatie.”

Ook de machtsverhouding tussen de districtscommissaris (DC) en de districtsraad werd ter discussie gesteld. Waarom is een DC het hoofd van de DR, als deze persoon niet gekozen is als DR-lid? Tot besluit las de moderator een statement voor van een van de deelnemers waarin de nadruk werd gelegd op zelfvoorzienendheid van de districten. “Hoe meer de districten zichzelf kunnen bedruipen, hoe meer we ze in staat kunnen stellen hun eigen wensen en behoeften vorm te geven. Decentralisatie moet echt vanuit de kracht van de lokale gemeenschap worden opgebouwd. Het zijn de lokale gemeenschappen die moeten fungeren als groeikernen anders neemt de overheid een voortrekkersrol die wordt ingevuld door ambtenaren terwijl de burgers uiteindelijk de invulling moeten geven aan sociaal economische ontwikkeling.”

Na ruim anderhalf uur kon de moderator niet anders dan de discussie afsluiten met de toezegging dat Projekta een aantal vervolgdiscussies zal organiseren. De eerste zal gaan over o.a grondenrechten, de positie van het traditioneel gezag en decentralisatie, ingegeven door zowel de vragen van het publiek, als de statement van de oud-DNA voorzitter.

BINI lanceert ‘Suriname 2050’ - Onze Dromen, Onze Toekomst

Kort voor de 45ste Srefidensi op 25 november 2020, vroeg BINI (Burgerinitiatief voor Participatie en Goed Bestuur) aan een aantal mensen om hun dromen voor Suriname over 30 jaar, bij onze 75ste onafhankelijkheidsviering, op papier te zetten, in 75 woorden: 75 woorden voor 75 jaar Suriname. BINI vraag zich af: wie willen we zijn als land over 30 jaar, wat laten we achter voor toekomstige generaties, waar zij met trots en dankbaarheid op terugkijken. 

De ontwikkeling van ons land moet geleid worden door een gezamenlijke visie op onze toekomst. Een visie die breed gedragen is, die niet van bovenaf wordt verklaard aan de burgers, maar die vanuit de polders, de dorpen, de buurten, de sportverenigingen, de beroepsgroepen, de scholen, de artiesten, de verpleegkundigen, vaders, moeders, kinderen naar boven wordt gestuwd als opdracht: dit is wat wij willen voor onze kinderen. 

Meer dan 80 personen, van doorgewinterde mediawerkers en artiesten tot buurtwerkers, van illustere intellectuelen tot scholieren deelden hun droom met BINI. De verzameling is sinds 26 november online te vinden als Facebook album, en is nu ook als electronisch document te downloaden of op te vragen. 

De collectie stemmen is zeker niet representatief, beseft BINI. Het is slechts een eerste, snelle verzameling die in korte tijd tot stand is gekomen. Het is een startschot, en BINI hoopt de komende tijden meer inzendingen te ontvangen voor uitbreiding van de dromen. Die zullen vervolgens worden geanalyseerd om zo te achterhalen wat de rode draad is: welke dromen verbinden ons, welke idealen koesteren wij, welke hoop brengt ons samen en stuwt ons voort.  

Die analyse wordt dan de basis voor een grotere maatschappelijke dialoog over wat BINI noemt: Onze Dromen, Onze Toekomst.

U kunt hier het volledige pdf-document downloaden.

Het virtuele album ziet u op de Facebook-pagina van BINI.

De journalist is geen Superman

Het is Democratiemaand! In de afgelopen jaren heeft Projekta verschillende State of our Democracy nieuwsbrieven uitgebracht. Tijdens de Democratiemaand 2020 zullen we opvallende artikelen opnieuw posten. Sommige blijken nog steeds relevant te zijn. 

Onderstaand artikel is verschenen in 2010. Wat is er volgens jou de afgelopen tien jaar veranderd? Wij praten over dit onderwerp met Cheryl Dijksteel, Ivan Cairo en Fayaz Sharman tijdens de paneldiscussie op maandag 23 november 2020. Registreer hier!

Journalisten worden door de samenleving vaker gezien als Superman, maar die zijn ze niet, zei Edward Troon, fotojournalist en ondervoorzitter van de Surinaamse Vereniging van Journalisten (SVJ) bij de Democratiemaanddiscussie over Openbaarheid van Bestuur. Een journalist komt uit de samenleving, en draagt de kenmerken van die samenleving in zich mee. Zij zullen dus fouten maken, en niet altijd alle verwachtingen kunnen voldoen. Een journalist hoort zijn vak goed uit te oefenen, zich te richten op feiten en door verschillende personen aan het woord te laten, kan het publiek een beter beeld krijgen van de werkelijkheid. Een journalist is geen macht of geweten, maar oefent het vak uit vanuit een onafhankelijke positie. 

Journalistiek is een vak, een beroep, en geen hobby. Van een journalist wordt verwacht dat deze een brede algemene ontwikkeling heeft en over vakkennis beschikt. Op basis van deze kennis moeten zij hun werk zo goed mogelijk doen, zelfs als zij barrières ondervinden in de praktijk. 

Er zijn steeds nieuwe ontwikkelingen en technieken. Daarom hebben journalisten de verantwoordelijkheid om zich te blijven scholen. Een belangrijk deel van hun taak is immers informatie te garen, te verwerken zodat deze begrijpbaar wordt voor het algemene publiek. Er worden deskundigen geïnterviewd die in vaktaal spreken. De journalist moet in staat zijn deze verteerbaar te maken voor een breed publiek. 

Het werk van journalisten in Suriname wordt extra bemoeilijkt omdat er geen wet is op openbaarheid van bestuur. De overheid is niet verplicht om in te gaan op vragen van journalisten, waardoor het moeilijker wordt om aan informatie te komen. De democratie is er gebaat bij als de overheid rekenschap geeft van zaken. Daarom is deze wet nodig om de democratie te versterken. 

Toch dienen journalisten informatie correct, als het kan met raadpleging van meerdere bronnen, te brengen. Dit is vastgelegd in de beroepscode van de SVJ, waaraan elk lid gebonden is. De beroepscode is echter geen pressiemiddel; er volgen geen sancties als een journalist zich niet aan deze code houdt. Ook mediahuizen hoeven zich niets aan te trekken van de ethische code. Bovendien hoeft een journalist geen lid van de SVJ te zijn, om het beroep uit te kunnen oefenen. Het enige dat hiervoor nodig is, is een mediahuis dat bereid is de journalist in dienst te nemen. 

Enkele van de mediahuizen in Suriname zijn echter gepolitiseerd. Het hebben van een politieke kleur hoeft echter geen belemmering te zijn voor het uitoefenen van het beroep. Het publiek moet weten waar een medium staat, waardoor de informatie op haar juiste waarde kan worden beoordeeld. 

Als media niet onafhankelijk zijn of niet uitkomen voor hun politieke kleur, wordt het publiek in feite zand in de ogen gestrooid. Hierdoor is het moeilijk om onderscheid te maken tussen feiten en meningen. Het publiek heeft grote behoefte aan informatie en participatie. Dit blijkt uit de vele opbelprogramma’s waar veel mensen naar bellen en hun mening geven over topics. Ook op Facebook wordt er op verschillende nieuwsfeiten gereageerd. Het publiek raakt steeds mondiger en zal media die gekleurd zijn ook hierop wijzen. Het is niet zo dat iedereen alles voor zoete koek aanneemt. 

Dit betekent dat er ook kwaliteitseisen worden gesteld. Media en journalisten die over de schreef gaan, lopen gevaar om door de mand te vallen. Omdat er voldoende keuze is, zorgen zij op deze manier hun eigen ondergang.

De Press Freedom Index wordt jaarlijks door Reporters without Borders samengesteld en gepubliceerd. De index is een rangschikking van landen gebaseerd op een beoordeling van de persvrijheid in het land. In de meest recente Press Freedom Index (2020) staat Suriname op plek 20.
Bron: https://rsf.org/en/ranking_table 

Projekta staat stil bij Internationale Dag voor de Rechten van het Kind

Omdat het vandaag, 20 november, Internationale Dag voor de Rechten van het Kind is, brengen wij de het thema Kinderrechten van het tweede BINI Monitoringsrapport (2017 - augustus 2019) opnieuw onder de aandacht.

Bij het thema Kinderrechten is er over de periode januari 2017 tot en met augustus 2019 gekeken naar drie onderwerpen: geweld tegen kinderen; voorschoolse educatie; ondersteuning en begeleiding van kinderopvangtehuizen. 

In november 2017 heeft het Integraal Kinderbeschermingsnetwerk (IKBeN), onder coördinatie van het Ministerie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting, een doorstart gemaakt. Het doel van het netwerk is om op een geïntegreerde manier te werken aan de bescherming van kinderen. Dit is geen overbodige luxe na het vernemen van de treurige conclusies uit het rapport ‘Geweld tegen kinderen in Suriname’, welke het Institute for Graduate Studies and Research (IGSR), met ondersteuning van UNICEF, in opdracht van De Nationale Assemblée (DNA) in 2017 heeft uitgevoerd. Uit het onderzoek blijkt dat 81 procent van kinderen (2-14 jaar oud) tenminste één vorm van gewelddadig psychisch of fysiek geweld heeft ondergaan.

Voorts is er een Nationaal Actieplan Kinderen 2019-2021 ontwikkeld, wat in maart 2019 is afgerond. Betrokken ministeries zijn vervolgens in augustus 2019 gestart met het vertalen van het Nationaal Actieplan Kinderen in operationele werkplannen, die zijn afgerond in oktober 2019.

Het Bureau Voorschoolse Educatie (BVE) is in mei 2017 ingesteld en heeft een coördinerende taak bij de voorschoolse educatie. Activiteiten zijn onder andere de screening van driejarigen en de monitoring en begeleiding van hen. 

De nood voor crisis kinderopvang is hoog, maar de ondersteuning vanuit de regering is onvoldoende, terwijl instanties vanuit die regering zelf een dringend beroep doen op opvangtehuizen waarvan bekend is dat zij niet aan de kwaliteitseisen voldoen (gebrek aan gekwalificeerd management en personeel, veel te hoge bezetting voor beschikbare faciliteiten). 

Klik op de tabel om het hele thematische rapport over Kinderrechten te lezen. 

Download hier het volledige rapport.

Projekta lanceert een vol programma voor de Democratiemaand 2020

Het is echt Democratiemaand! Projekta organiseert een maand lang activiteiten over onze democratie, rechtsstaat en mensenrechten. 

Spannende onderwerpen via paneldiscussies en interactieve sessies. Allemaal virtueel. Onderaan dit bericht vind je de links om te registreren voor de activiteiten. Registratie van tevoren is verplicht! 

Waarom Democratiemaand?

Democratie vraagt om een voortdurend en nauwgezet werken aan de realisatie ervan. In een duurzame democratische cultuur kennen de burgers hun rechten en verantwoordelijkheden. En als niet iedereen deze kent, dan moet dit door middel van educatie en informatie worden verspreid. Daarom brengt Projekta al sinds 2008 elk jaar een maand lang dit thema onder de aandacht van alle Surinamers.

Vorig jaar waren er minder openbare activiteiten rondom de Democratiemaand dan men van Projekta gewend was. Dat maken we nu ruimschoots goed! Spannende discussies met spraakmakende mensen zoals Patricia Etnel, Ivan Cairo, Jennifer Simons, Cheryl Dijksteel, Antoon Karg en nog vele anderen die praten over decentralisatie, de Wet Openbaarheid van Bestuur, femicide, en de staat van onze rechtsstaat. Daarnaast organiseert Projekta op internationale anti-corruptiedag een leuke, leerrijke interactieve sessie met spelletjes, discussies, presentaties. 

Registreer nu en doe mee aan onze Democratiemaand-activiteiten! 

• Panel Decentralisatie

• Panel Wet Openbaarheid van Bestuur

• Panel Rechtsstaat gewogen 

• Interactieve sessie Corruptie

• Presentatie Femicide

'Spelen met democratie' gaat door

Dit bericht is op 16 november 2020 verschenen in De Ware Tijd.  

Door: Amanda Palis. 

PARAMARIBO - Projekta Suriname-directeur Sharda Ganga zegt dat ondanks dat het project 'Spelen met democratie' technisch is afgesloten het werk doorgaat. "Elke keer als wij activiteiten organiseren, zien wij de meerwaarde waarom wij door moeten gaan", maakt ze duidelijk. 

Het is de bedoeling een aangepaste versie van de toolkit aan te bieden aan De Nationale Assemblee (DNA) en het ministerie van Onderwijs en Cultuur. "We zullen ook suggesties doen hoe het bezoek van scholieren aan het parlement veel interactiever kan zodat de kinderen meer leren over het college en democratie."

Voor Ganga is het 'Spelen met democratie' twinningsproject meer dan succesvol geweest. "Dit blijkt onder andere uit de feedback, het enthousiasme van de deelnemende kinderen en ook de 26 personen die wij als begeleider hebben getraind", zegt ze. Het project begon in 2019 met als doel de democratie bij jongeren vanaf tien jaar spelenderwijs te bevorderen.

Onder meer de getrainde begeleiders en zestien deelnemende organisaties hebben geholpen bij het ontwikkelen en testen van de dertien spelletjes die zijn opgenomen in de de toolkit 'Spelen met democratie.' Het project is uitgevoerd in samenwerking met onder meer scholen en organisaties. Vrijdag was er een Zoom-presentatie en evaluatie. Eén van de spelletjes die bij alle leeftijdsgroepen populair is en een duidelijke indruk heeft gemaakt is 'Wat eten we?'

Het spelenderwijs leren hoe je democratisch tot een besluit komt en het leren respecteren van andermans mening is volgens Jill Sumter van buurtorganisatie Pontbuiten en omgeving erg belangrijk. "Het is een vrij simpele en makkelijke manier om kinderen kritisch te leren denken over hoe democratie werkt. Je merkte duidelijk dat men het niet altijd eens was met de keuzes van een groep en de kinderen hebben spelenderwijs geleerd hoe zij een mening of keus van een ander moeten leren respecteren."

Hellen Karijodrono, schoolhoofd van OS Sing Kampoe in Moengo, die heeft meegedaan met het project pleit voor opname van de toolkit in het leerprogramma op school. "Ik zie dat het mogelijk is om kinderen op jonge leeftijd basisprincipes over democratie en rechtsstaat bij te brengen op een interactieve en educatieve manier. Dit kan bijvoorbeeld in de geschiedenisles. Er wordt voortdurend gewerkt aan verbetering van de informatie en om die ook voor leerlingen van de basisschool toegankelijk te maken.

Ook kinderrechtenactivist Matai Samuels benadrukte de meerwaarde om van jongs af aan te leren wat democratie en rechtsstaat zijn. "We moeten niet alleen interessant zijn voor politici wanneer we voor het eerst gaan stemmen, maar nu al de democratische cultuur aanleren en cultiveren." DNA-voorzitter Marinus Bee was positief over het succes van het project en kijkt uit naar nog meer initiatieven voor het bevorderen van democratie.

Hij zei dat ook het Nationaal Jeugdparlement hierin een belangrijke rol zou kunnen spelen, "maar het heeft zich zodanig ontwikkeld dat het een politiek instituut lijkt". De parlementsvoorzitter pleit voor evaluatie van dit instituut. "We moeten als regering blijven investeren in de democratie en jongeren blijven betrekken in beleid dat ook op hen betrekking heeft."

Bron: De Ware Tijd 

DNA-voorzitter Bee benadrukt belang jongerenparticipatie bij presentatie Projekta

 “Er wordt in de politiek gesproken over veel dingen die ook jongeren aangaan, maar zelf hebben ze er dan meestal geen stem in. En er worden veel wetten gemaakt die betrekking hebben op jongeren, maar zij hebben daar dus niets over te zeggen.” aldus Marinus Bee, voorzitter van de Nationale Assemblée (DNA). Hij deed deze uitspraken afgelopen vrijdag 13 november tijdens de virtuele eindpresentatie van het Twinningproject ‘Spelen met Democratie’, welke georganiseerd werd door Projekta. Volgens Bee is het Nationaal Jeugdparlement hiervoor het aangewezen inspraakorgaan, maar de politiek is zich hiermee gaan bemoeien. Het zou geëvalueerd moeten worden, want nu worden jongeren met veel potentie en kwaliteiten er buiten gehouden.

Onder aanwezigheid van de voorzitter van DNA en andere stakeholders, o.a. van gemeenschapsorganisaties, diverse ministeries, andere NGO’s en internationale organisaties, presenteerde Projekta de resultaten van het project . Dit past volgens Sharda Ganga, directeur van Projekta, binnen de traditie van de organisatie om ervaringen en lessons learned te delen na afloop van een project. Behalve dat het bijdraagt aan de transparantie, levert dit de organisatie zelf vaak ook nieuwe inzichten op. 

Spelen met Democratie is een Twinningproject dat Projekta heeft uitgevoerd samen met haar Nederlandse partner ‘ProDemos, huis voor democratie en rechtsstaat’. Het project is gestart in 2019 met als doel democratische cultuur te bevorderen, door kinderen en jongeren op een laagdrempelige manier te leren over democratie, rechtsstaat en mensenrechten. Beide organisaties blikken meer dan tevreden terug op hun samenwerking. Projekta heeft de aangeleerde vaardigheden voor het ontwikkelen van creatieve werkvormen over moeilijke onderwerpen als democratie en rechtstaat,  intussen ook al kunnen inzetten bij het ontwikkelen van werkvormen over andere onderwerpen, zoals huiselijk geweld; en ProDemos werd geïnspireerd haar materialen met nieuwe ogen te bekijken en inclusiever te maken. De viering van 100 jaar algemeen Kiesrecht vorig jaar gold bijvoorbeeld niet voor het heel Koninkrijk, beseften ze in het werken met Projekta.

Het project is boven verwachting succesvol verlopen, aldus de Projekta-directeur. Er zijn bijvoorbeeld 26 coaches en begeleiders van 16 organisaties uit 5 districten getraind. Veel meer dan oorspronkelijk gepland was. Drie van de getrainde begeleiders deelden tijdens de presentatie hun ervaringen: over hoe hun kennis is vergroot, over hoe zij het toepassen in hun dagelijks leven en over het spelen van de spelletjes tijdens de Democratische Speeldagen.

De spelletjes, dertien in totaal, maken deel uit van een toolkit. In de ontwikkeling hiervan hebben de organisaties voor wie de toolkit bedoeld is ook een belangrijke rol gespeeld. 

Ganga vertelde dat het voor Projekta een uitdaging was om de “prachtige hoogstandjes van ProDemos” om te zetten in laagdrempelige, low tech, budgettair verantwoorde, tropenbestendige spelvormen. Het werd (en blijft) een proces van constant aanpassen en verbeteren. 

De spellen werden uitgetest tijdens zes Democratische Speeldagen: in Paramaribo, Wanica en Moengo, en de afgelopen maand online via Zoom. Projekta heeft ook twee online quizzen gelanceerd, welke via onze Facebook-pagina nog steeds te spelen zijn. 

Over de activiteiten in de districten was de DNA-voorzitter ook zeer te spreken. "Suriname is meer dan Paramaribo", zei hij.

De zaakgelastigde van Nederland in Suriname, Henk van der Zwan, was ook onder de indruk en complimenteerde Projekta en ProDemos met de ongedwongen manier van leren aan kinderen en jongeren over democratie en mensenrechten. Kritische, mondige burgers zijn essentieel voor de toekomst van het land, aldus van der Zwan. Hij sprak de hoop uit dat er door onderwijsgevenden en beleidsmakers lessen worden getrokken uit dit project over wat wel en niet werkt. Volgens hem biedt Spelen met Democratie beleidsmakers een gouden kans om burgerschapsonderwijs in Suriname te versterken en daarmee een fundament voor de rechtsstaat en de democratie verder te verstevigen.